Προεγχειρητική προετοιμασία για βαριατρικό χειρουργείο
Το βαριατρικό χειρουργείο είναι ένα τεράστιο βήμα για έναν καινούριο, εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής, και η προεγχειρητική προετοιμασία παίζει τεράστιο ρόλο στο να γίνει αυτό το βήμα πιο εύκολο. Είναι λογικό η σκέψη ενός οποιουδήποτε χειρουργείου να προκαλεί άγχος. Μύθοι, προκαταλήψεις και παραπλάνηση σχετικά με τους κινδύνους της αναισθησίας και του χειρουργείου, μπορούν να αποτρέψουν πολλούς παχύσαρκους ασθενείς από το να αλλάξουν τη ζωή τους μέχρι και την τελευταία στιγμή.
Τον πιο σημαντικό ρόλο όμως τον παίζει ο στιγματισμός της παχυσαρκίας και η εσωτερίκευση του. Ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, ακόμα δεν αποδέχεται την παχυσαρκία ως μια χρόνια, ανίατη, προοδευτικά επιδεινούμενη και υποτροπιάζουσα ασθένεια που προκαλεί πολλές άλλες, όπως έχει αποδειχθεί επιστημονικά. Υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που αντιμετωπίζουν την παχυσαρκία ως αισθητικό πρόβλημα ή έλλειψη θέλησης. Και αυτές οι προκαταλήψεις εμποδίζουν πολλούς ασθενείς από το να προχωρήσουν σε μια σωτήρια θεραπεία.
Επισκόπηση
Προεγχειρητική προετοιμασία
Η σωστή προεγχειρητική προετοιμασία για ένα επερχόμενο βαριατρικό χειρουργείο, είτε πρόκειται για γαστρικό μανίκι, ή για γαστρικό bypass, μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια εξαιρετικά επιτυχημένη και μια απογοητευτική επέμβαση. Είναι σημαντικό οι ασθενείς να έχουν προετοιμαστεί από νωρίς για τη ζωή με το χειρουργείο που έχουν επιλέξει και τον διαφορετικό τρόπο ζωής που θα πρέπει να ακολουθούν.
Η παχυσαρκία ως ασθένεια με ιατρική θεραπεία
Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για την είσοδο σε μια νέα ζωή, είναι να αποδεχτούμε την ανάγκη για χειρουργική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Είναι τόσο σημαντικό και τόσο δύσκολο αυτό το βήμα, που βάσει μελετών το κάνει μόνο το 1% των παχύσαρκων ασθενών. Δηλαδή ανάμεσα σε όλους τους παχύσαρκους, με πολύ καλή ένδειξη για χειρουργείο παχυσαρκίας, μόνο το 1% παίρνει την απόφαση, και προχωρά σε γαστρικό μανίκι, γαστρικό bypass, ή κάποιο άλλο πιο περίπλοκο χειρουργείο παχυσαρκίας. Οι λόγοι είναι πολλοί, και έχουν να κάνουν με τον φόβο του χειρουργείου, την παραπληροφόρηση σχετικά με τις επιπλοκές των χειρουργείων παχυσαρκίας, τον στιγματισμό και τις διακρίσεις που ακολουθούν τόσο την ίδια τη νόσο της παχυσαρκίας, όσο και τη χειρουργική θεραπεία της.
Οι παχύσαρκοι ασθενείς που σκέφτονται να υποβληθούν σε χειρουργείο παχυσαρκίας, πρέπει να κάνουν μια μεγάλη υπέρβαση. Ο τελικός στόχος είναι να αλλάξουν εντελώς τη ζωή τους, να βελτιώσουν την υγεία τους και να θεραπευτούν ριζικά τόσο από την ίδια την παχυσαρκία, όσο και από τις συνοδές παθήσεις.
Πνευματική προετοιμασία | Ψυχολογική προετοιμασία | Διαιτολογική προετοιμασία
Πνευματική Προεγχειρητική προετοιμασία για βαριατρικό χειρουργείο:
Η παχυσαρκία είναι νόσος που προκαλεί πολλαπλά προβλήματα υγείας. Οι παχύσαρκοι ασθενείς παθαίνουν πιο συχνά καρδιοπάθειες, αγγειακά συμβάματα και καρκίνο. Έχουν κακή ποιότητα ζωής και μειωμένο προσδόκιμο επιβίωσης. Η παχυσαρκία σκοτώνει.
Τα χειρουργεία παχυσαρκίας δεν είναι επικίνδυνα. Το γαστρικό μανίκι είναι ένα σχετικά απλό χειρουργείο με ελάχιστες επιπλοκές. Ακόμα και τα πιο πολύπλοκα χειρουργεία όπως το γαστρικό bypass και η χολοπαγκρεατική παράκαμψη, έχουν πολύ χαμηλότερη πιθανότητα επιπλοκών από την ίδια την παχυσαρκία.
Το βαριατρικό χειρουργείο δεν είναι η εύκολη λύση. Παρόλο που τόσο το γαστρικό μανίκι, όσο και το γαστρικό bypass είναι εξαιρετικά ασφαλή χειρουργεία, δεν είναι η εύκολη λύση για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Η εύκολη λύση είναι να αγνοούμε το πρόβλημα και να κάνουμε συνεχείς αποτυχημένες προσπάθειες δίαιτας. Ακόμα πιο εύκολο είναι να παραιτηθούμε από κάθε προσπάθεια θεραπείας της παχυσαρκίας, πείθοντας τον εαυτό μας ότι η παχυσαρκία είναι επιλογή, ή με κάποιο τρόπο αδύνατο να νικηθεί. Στην πραγματικότητα κανένας φυσιολογικός άνθρωπος δεν είναι παχύσαρκος, και η παχυσαρκία είναι μια θεραπεύσιμη ασθένεια, εφόσον κάποιος το επιθυμεί.
Τα χειρουργεία παχυσαρκίας απαιτούν θυσίες και σοβαρή προετοιμασία, και επιφέρουν ριζικές αλλαγές στον τρόπο ζωής. Το χειρουργείο παχυσαρκίας δεν είναι μαγική λύση. Όποιος περιμένει ότι με το να υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας θα χάσει αυτόματα όλο το επιπλέον βάρος του χωρίς κόπο και χωρίς προσπάθεια, θα βρεθεί στο μέλλον αντιμέτωπος με πλήρη αποτυχία της επέμβασης και επαναπρόσληψη βάρους.
Το βαριατρικό χειρουργείο είναι ένα εργαλείο. Η μόνιμη θεραπεία της παχυσαρκίας και των επιπλοκών της απαιτεί μόνιμες αλλαγές στον τρόπο ζωής. Το χειρουργείο παχυσαρκίας είναι το καμπανάκι, που προειδοποιεί ότι ο λάθος τρόπος ζωής μας οδηγεί στην ασθένεια και στον θάνατο. Ταυτόχρονα, το χειρουργείο παχυσαρκίας επιφέρει ριζικές ανατομικές και μεταβολικές αλλαγές, που διευκολύνουν τη μετάβαση στον νέο, πιο υγιή τρόπο ζωής. Οι αλλαγές αυτές δεν διαρκούν για πάντα, καθώς ενεργοποιούνται ομοιοστατικοί μηχανισμοί του σώματος. Επιστροφή στις παλιές κακές συνήθειες διατροφής και τρόπου ζωής οδηγούν σε αποτυχία της επέμβασης και επαναπρόσληψη βάρους.
Ψυχολογική Προεγχειρητική προετοιμασία για βαριατρικό χειρουργείο:
Η ψυχολογική Προεγχειρητική προετοιμασία για βαριατρικό χειρουργείο, συχνά περιλαμβάνει παρακολούθηση από εξειδικευμένο ψυχολόγο, τόσο πριν, όσο και μετά το χειρουργείο. Η παχυσαρκία είναι πολυπαραγοντική ασθένεια, και δεν είναι μόνο στο μυαλό. Ούτε έχουν όλοι οι παχύσαρκοι ασθενείς ένδειξη για ψυχολογική παρέμβαση. Πολύ συχνά μάλιστα, οι διαταραχές ψυχικής υγείας και συναισθήματος, μπορεί να είναι αποτέλεσμα της παχυσαρκίας, του bullying και του στιγματισμού. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η μαζική απώλεια βάρους μετά το βαριατρικό χειρουργείο μπορεί να δράσει θεραπευτικά. Σε αυτούς όμως που παρουσιάζουν σημάδια διαταραχής συναισθήματος, και σημάδια ψυχολογικής σχέσης με το φαγητό, η σωστή ψυχολογική παρακολούθηση μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην επιτυχία και την αποτυχία.
-Αναγνώριση των κακών διατροφικών συνηθειών. Η διατροφή που ακολουθούμε συνήθως έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία και στον τρόπο που μεγαλώσαμε. Από την τάση να αδειάζουμε ολόκληρο το πιάτο μας, (λεγόμενο και σύνδρομο της κατοχής), μέχρι την ανταμοιβή που αισθανόμαστε με τις αγαπημένες μας τροφές, οι κακές διατροφικές συνήθειες χτίζονται στο σπίτι και μας ακολουθούν για μια ζωή. Αυτές οι διατροφικές συνήθειες μας ακολουθούν για πάντα και μπορεί να βάζουν επανειλημμένα εμπόδια σε προσπάθειες απώλειας βάρους. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε αυτές τις κακές διατροφικές συνήθειες και να προσπαθούμε ενεργά να τις αποφύγουμε, καθώς μπορούν να οδηγήσουν ένα χειρουργείο παχυσαρκίας στην αποτυχία.
-Αποφυγή συναισθηματικού φαγητού. Στενά συνδεδεμένο με τις παιδικές διατροφικές συνήθειες είναι το αίσθημα της ανταμοιβής. Οι περισσότερες χαρούμενες στιγμές, γενέθλια, γιορτές, επιτεύγματα σπουδών κτλ, συνοδεύονται από εξαιρετικά γευστικά φαγητά ή/και γλυκά. Δημιουργείται έτσι ένα εξαρτημένο αντανακλαστικό κατά το οποίο η τροφή μας δίνει ανταμοιβή. Μπορεί να δημιουργηθεί και ένας φαύλος κύκλος, με την τροφή να προκαλεί αίσθημα ντροπής, την οποία καταπραΰνει το αίσθημα ανταμοιβής που δίνει η ακόμα μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής. Τα προβλήματα που προκαλούν συναισθηματικό φαγητό δε λύνονται από ένα χειρουργείο παχυσαρκίας, και μπορούν μακροχρόνια να οδηγήσουν σε επαναπρόσληψη βάρους.
-Στρατηγικές διαχείρισης άγχους. Το φαγητό είναι η ευκολότερη, γρηγορότερη και πιο προσβάσιμη διέξοδος για το στρες που προκαλείται από την καθημερινή ζωή και την εργασία. Η επιστροφή στην εργασία και στην καθημερινότητα μετά από χειρουργείο παχυσαρκίας, μας φέρνει αντιμέτωπους με τις ίδιες στρεσογόνες καταστάσεις. Είναι σημαντικό να έχουν αναπτυχθεί ήδη πριν την επέμβαση στρατηγικές διαχείρισης άγχους.
Ο Ψυχολόγος είναι ο καλύτερος φίλος μας. Τόσο πριν, όσο και μετά το χειρουργείο, η συμβολή του ψυχολόγου μπορεί να είναι ο παράγοντας που θα καθορίσει την επιτυχία του χειρουργείου. Εφόσον εντοπιστούν κάποιοι από τους παραπάνω παράγοντες κατά την αρχική εκτίμηση, μια επέμβαση παχυσαρκίας μπορεί να καθυστερήσει ή ακόμα και να αναβληθεί πλήρως, ανάλογα με τις συστάσεις του ψυχολόγου. Μπορεί να απαιτηθούν συνεδρίες μηνών πριν προχωρήσουμε σε χειρουργείο παχυσαρκίας.
Διατροφική Προεγχειρητική προετοιμασία για βαριατρικό χειρουργείο:
Τα χειρουργεία παχυσαρκίας απαιτούν ριζικές αλλαγές στον τρόπο διατροφής. Το γαστρικό μανίκι μειώνει σημαντικά τη χωρητικότητα του στομάχου. Το γαστρικό bypass οδηγεί σε μείωση τόσο στις ποσότητες των γευμάτων, όσο και στην απορρόφησή τους.
Το γαστρικό μανίκι και το γαστρικό bypass μπορεί να αποτύχουν βραχυχρόνια λόγω κατανάλωσης ζάχαρης και επεξεργασμένων τροφών, και μακροχρόνια λόγω διάτασης του στομάχου από πολύ μεγάλα γεύματα. Το γαστρικό bypass μπορεί να συνοδεύεται από σημαντική διάρροια ή σύνδρομο dumping αν καταναλώνονται υψηλές ποσότητες ζάχαρης και επεξεργασμένων τροφών.
Η αναπροσαρμογή της διατροφής και η εκπαίδευση του ασθενούς στον νέο τρόπο ζωής, πρέπει να ξεκινήσουν από την προεγχειρητική περίοδο. Η τελευταία φάση της Προεγχειρητικής προετοιμασίας για βαριατρικό χειρουργείο, είναι η δίαιτα συρρίκνωσης ήπατος που πρέπει υποχρεωτικά να ακολουθηθεί για 2-4 εβδομάδες. Το στομάχι μας είναι πλήρως καλυμμένο από το συκώτι στην άνω κοιλιά. Οι περισσότεροι παχύσαρκοι ασθενείς πάσχουν από λιπώδη διήθηση του ήπατος, και έχουν ένα μεγάλο, βαρύ και άκαμπτο συκώτι. Για να μπορέσουμε να εκτελέσουμε το βαριατρικό χειρουργείο, πρέπει να απωθήσουμε το συκώτι, και αν υπάρχει λιπώδες ήπαρ, αυξάνεται η πιθανότητα τραυματισμών και αιμορραγιών, καθώς και το επίπεδο δυσκολίας της επέμβασης. Γι’ αυτό το λόγο όλοι οι παχύσαρκοι ασθενείς που υποβάλλονται σε βαριατρικό χειρουργείο ακολουθούν την προεγχειρητική διατροφή, που είναι κατά βάση μια δίαιτα με χαμηλό υδατάνθρακα. Μ’ αυτό τον τρόπο μειώνουμε τη λιπώδη διήθηση του ήπατος και κάνουμε πιο εύκολο και ασφαλές το βαριατρικό χειρουργείο.
Η παρακολούθηση από διαιτολόγο είναι μέρος του νέου τρόπου ζωής. Η μακροχρόνια απώλεια και διατήρηση βάρους μετά από γαστρικό μανίκι είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την τακτική διαιτολογική παρακολούθηση. Και σε άτομα με γαστρικό bypass, η εφ’ όρου ζωής παρακολούθηση από διαιτολόγο είναι υποχρεωτική, για να αποφευχθούν σοβαρές μεταβολικές επιπλοκές και ανεπάρκειες βιταμινών και θρεπτικών ουσιών που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή.
Θέλετε να μάθετε αν η μέθοδος είναι κατάλληλη για εσάς;
Η αξιολόγηση του ιατρικού ιστορικού αποτελεί το πρώτο βήμα για τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας.
Συμπέρασμα
Η σωστή προεγχειρητική προετοιμασία για βαριατρικό χειρουργείο, αυξάνει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του ίδιου του χειρουργείου. Παχύσαρκοι ασθενείς που είναι πλήρως συνειδητοποιημένοι όσον αφορά την πάθηση τους, και είναι προετοιμασμένοι πνευματικά, ψυχολογικά και διατροφικά για τη νέα ζωή τους, έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα. Αν όμως περιμένουμε ότι θα κάνουμε ένα χειρουργείο που μας αλλάζει τη ζωή, χωρίς να έχουμε κάνει τα απαραίτητα βήματα για το πριν και το μετά, κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Αν αποτύχουμε να προετοιμαστούμε, προετοιμαζόμαστε για αποτυχία.
Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Σ. ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ
Υπερεξειδίκευση στην
Ρομποτική Χειρουργική
Διευθυντής Χειρουργός Γαστρεντερικού
και Παχυσαρκίας
Ευρωκλινικής Αθηνών
Λαπαροσκοπική - Ρομποτική Χειρουργική
