Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση

Η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) ή σιωπηλή παλινδρόμηση, είναι μια λιγότερο γνωστή και μη επαρκώς μελετημένη μορφή γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Το οξύ φτάνει ψηλά ως το λαιμό, συχνά σε μορφή σταγονιδίων σε αερόλυμα, και προκαλεί συμπτώματα από το αναπνευστικό. Η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση μπορεί να είναι η αιτία βραχνάδας, λαρυγγίτιδας, κόμπου στο λαιμό, συνεχής ανάγκης καθαρίσματος του λαιμού και άλλων σχετικών συμπτωμάτων. Μπορεί να μην υπάρχουν καθόλου συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης όπως καούρα και δυσπεψία, παρά μόνο τα εξωοισοφαγικά συμπτώματα της LPR.

Επισκόπηση

Τι είναι η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) είναι ένας ειδικός τύπος γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΓΟΠ). Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συμβαίνει όταν γαστρικά υγρά και οξέα ανεβαίνουν από το στομάχι στον οισοφάγο. Τα συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης εκδηλώνονται από τον κατώτερο οισοφάγο στο στήθος. Όταν όμως υπάρχει λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση, τα υγρά φτάνουν ψηλότερα στο λαιμό, μέχρι τον λάρυγγα, τις φωνητικές χορδές και τον φάρυγγα.

Τα συμπτώματα της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης (LPR) ονομάζονται και εξωοισοφαγικά, αφού προέρχονται από το ανώτερο και κατώτερο αναπνευστικό σύστημα. Τα συμπτώματα αυτά, είναι τόσο διαφορετικά από της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, που αρχικά αποδίδονται σε άλλα αίτια. Αντί για καούρα και δυσπεψία, η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση τείνει να ερεθίζει τις φωνητικές χορδές, το λαιμό και τους παραρρίνιους κόλπους. Επειδή η LPR μπορεί να μην προκαλεί καθόλου συμπτώματα

Ποιες είναι οι διαφορές γαστροοισοφαγικής (ΓΟΠ) και λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης (LPR);

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ), έχουμε όταν τα γαστρικά υγρά και οξέα ανεβαίνουν στον οισοφάγο. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση επιδρά στον κατώτερο οισοφάγο, ενώ η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση φτάνει ως το λαιμό. Μπορεί να έχουμε ΓΟΠ μαζί με LPR, αλλά μπορεί και να εμφανίζουμε σιωπηλή παλινδρόμηση, με συμπτώματα LPR χωρίς ΓΟΠ.

Πόσο συχνή είναι η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση;

Υπολογίζουμε ότι περίπου οι μισοί ασθενείς με χρόνια συμπτώματα βραχνάδας,πονόλαιμου και κόμπου στο λαιμό πάσχουν από λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR).Περίπου το 10% των επισκέψεων σε ΩΡΛ διαγιγνώσκονται με σιωπηλή παλινδρόμηση

Συμπτώματα
και Αιτίες

Με ποια συμπτώματα εμφανίζεται η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Τα συμπτώματα της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης περιλαμβάνουν:

Βραχνάδα
Κόμπο στο λαιμό
Συνεχές καθάρισμα λαιμού
Χρόνιο βήχα
Υπερβολικό φλέγμα ή βλέννα
Δυσκολία στην κατάποση
Χρόνιο πονόλαιμο
Λαρυγγίτιδα
Φλεγμονή στις φωνητικές χορδές
Συριγμό
Οπισθορινικές εκκρίσεις
Συχνές αναπνευστικές λοιμώξεις
Νεοεμφανιζόμενο άσθμα ή επιδείνωση άσθματος

Ποια είναι οι βασική αιτία της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης (LPR);

Για να ανέβουν τα γαστρικά υγρά και οξέα από το στομάχι, μέσω του οισοφάγου, ως το λαιμό, πρέπει να περάσουν 2 σημαντικούς φραγμούς. Ο ανώτερος και ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας, είναι μυϊκές βαλβίδες που κλείνουν τον οισοφάγο στην αρχή και στο τέλος του. Ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας (ΚΟΣ) χωρίζει το στομάχι από τον οισοφάγο, και ο ανώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας (ΑΟΣ), είναι το όριο μεταξύ οισοφάγου και λαιμού.

Απλή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συμβαίνει όταν εξασθενήσει ο ΚΟΣ, επιτρέποντας τη δίοδο γαστρικών υγρών και οξέων προς τον οισοφάγο. Για να συμβεί λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) όμως, θα πρέπει να εξασθενήσει και ο ΑΟΣ. Αυτό επιτρέπει στην παλινδρόμηση να φτάσει ψηλότερα ως το λαιμό.

Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζουν και οι Παροδικές Χαλαρώσεις του Κατώτερου Οισοφαγικού Σφιγκτήρα (Transient Lower Oesophageal Relaxations, TLER’s). Στην παθογένεση της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης φαίνεται να συμβάλει και η καθυστερημένη κένωση του στομάχου.

Ποιοι είναι η ειδικοί μηχανισμοί που προκαλούν λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Διαφορετικοί παράγοντες συμβάλλουν στην παθογένεση της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης. Η επάρκεια του κατώτερου και του ανώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα, μαζί με το ρυθμό κένωσης του στομάχου, επηρεάζουν την παλινδρόμηση γαστρικού οξέος σε μορφή υγρού, ή σταγονιδίων. Συνήθως συνυπάρχουν διαφορετικοί μηχανισμοί:

Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) από δυσλειτουργία του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα (ΚΟΣ):

Ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας (ΚΟΣ) είναι ο πρώτος φραγμός ενάντια στην παλινδρόμηση από το στομάχι στον οισοφάγο. Συχνή και σημαντικού βαθμού γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση προκαλεί συμπτώματα ΓΟΠ. Μικρή παλινδρόμηση, μπορεί να μην προκαλέσει προβλήματα από τον οισοφάγο, αφού έχει αμυντικούς μηχανισμούς για τα γαστρικά υγρά και οξέα. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για το λαιμό και τον λάρυγγα. Οι παράγοντες που προκαλούν χαλάρωση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα περιλαμβάνουν:

Φάρμακα: Κάποια φάρμακα μπορεί να προκαλούν χαλάρωση του ΚΟΣ, όπως:

Βενζοδιαζεπίνες, ένα είδος αγχολυτικών φαρμάκων
Αναστολείς διαύλων ασβεστίου, καρδιολογικά και αντιυπερτασικά
Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, για κατάθλιψη και χρόνιο πόνο
Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως η ασπιρίνη και παρόμοια φάρμακα
Θεοφυλλίνη, ένα βρογχοδιασταλτικό που χρησιμοποιείται στο άσθμα
Θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης για εμμηνόπαυση

Τροφές και ποτά: Συγκεκριμένα τρόφιμα προκαλούν χαλάρωση του ΚΟΣ:

Καφές
Σοκολάτα
Αλκοόλ
Κρεμμύδι
Σκόρδο

Επιλογές τρόπου ζωής: Καθημερινές συνήθειες μπορούν να προκαλέσουν χαλάρωση του ΚΟΣ όπως

Μεγάλα βαριά γεύματα
Κατάκλιση και ύπνος πολύ νωρίς μετά το γεύμα
Κατάκλιση και ύπνος σε οριζόντια θέση
Στενά ρούχα
Κάπνισμα
Άλλες καταστάσεις που προκαλούν προοδευτική χαλάρωση του ΚΟΣ περιλαμβάνουν:
Διαφραγματοκήλη: Όταν το στομάχι πιέζεται από την κοιλιά προς τον θώρακα μέσα από το διάφραγμα, ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας χάνει τη στήριξη σε γύρω ιστούς
Παχυσαρκία: Η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης προκαλεί μόνιμη χαλάρωση του ΚΟΣ
Εγκυμοσύνη: Τόσο το ίδιο το έμβρυο που μεγαλώνει, όσο και οι ορμόνες που κυκλοφορούν, προκαλούν δυσλειτουργία του ΚΟΣ.

Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) από Παροδικές Χαλαρώσεις του Κατώτερου Οισοφαγικού Σφιγκτήρα (Transient Lower Oesophageal Relaxations, TLERs):

Οι παροδικές χαλαρώσεις του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα (TLERs) είναι από τους βασικούς μηχανισμούς πρόκλησης σιωπηλής ή λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης (LPR). Τα TLERs είναι ακούσιες χαλαρώσεις του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα που δε σχετίζονται με την κατάποση. Επιτρέπουν την παλινδρόμηση γαστρικών υγρών και οξέων, ειδικά σε μορφή σταγονιδίων μαζί με αέριο (αερόλυμα). Τα σημαντικότερα δεδομένα σχετικά με τα TLERs είναι:

Προκαλούνται από διάταση στομάχου από μεγάλα γεύματα, κατάποση αέρα ή καθυστερημένη γαστρική κένωση
Επιτρέπουν την απελευθέρωση αερίου με με σταγονίδια οξέος στον οισοφάγο
Η παλινδρόμηση που προκαλούν μπορεί να είναι ασθενώς όξινη ή καθαρά σε μορφή αερίου
Είναι πιο συχνά σε ασθενείς με LPR
Είναι η πιο σημαντική αιτία LPR

Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) από καθυστερημένη γαστρική κένωση:

Ένα στομάχι που αδειάζει πιο αργά από τα γαστρικά υγρά και οξέα μπορεί να συμβάλει στην εκδήλωση λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης με τους παρακάτω τρόπους:

Αυξημένη πίεση: Όταν το στομάχι αδειάζει αργά, πριν προλάβει να αδειάσει προστίθενται τροφή, γαστρικά υγρά και οξέα. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένη πίεση μέσα στο στομάχι, που υπερνικά τον ΚΟΣ προκαλώντας παλινδρόμηση
Μεγαλύτερη έκθεση σε οξύ: Όσο περισσότερο το στομάχι παραμένει γεμάτο, τόσο περισσότερες η πιθανότητες παλινδρόμησης. Επίσης, η παλινδρόμηση μπορεί να φτάσει πιο ψηλά, ως το λαιμό, προκαλώντας σιωπηλή παλινδρόμηση LPR
Εξασθένηση ΚΟΣ: Η παρατεταμένη διάταση του στομάχου προκαλεί χαλάρωση του σφιγκτήρα
Αέρια και ασθενώς όξινη παλινδρόμηση: Η καθυστερημένη γαστρική κένωση οδηγεί σε παλινδρόμηση περιεχομένου που είναι ασθενώς όξινο, ή σε μορφή αερίου με σταγονίδια οξέος. Η ασθενώς όξινη και η αέρια παλινδρόμηση είναι χαρακτηριστικές της σιωπηλής παλινδρόμησης LPR. Μπορούν πιο εύκολα να φτάσουν στο λαιμό και το λάρυγγα χωρίς να προκαλέσουν συμπτώματα από τον οισοφάγο.
Αιτίες καθυστερημένης γαστρικής κένωσης είναι:
Γαστροπάρεση όπως συμβαίνει στον διαβήτη
Ιογενείς λοιμώξεις
Φάρμακα όπως οπιοειδή και αναστολείς διαύλων ασβεστίου
Παχυσαρκία και εγκυμοσύνη

Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) από δυσλειτουργία του ανώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα (ΑΟΣ):

Ο ανώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας είναι ο τελευταίος φραγμός μεταξύ οισοφάγου και λάρυγγα. Παλινδρόμηση μικρής ποσότητας οξέων δεν ερεθίζει τον οισοφάγο, αλλά αν φτάσει στο λαιμό και το λάρυγγα μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης (LPR). Ο λάρυγγας και ο φάρυγγας δεν έχουν τους ίδιους προστατευτικούς μηχανισμούς με τον οισοφάγο, ούτε τους ίδιους μηχανισμούς κάθαρσης της παλινδρόμησης. Παράγοντες που εξασθενούν τον ΑΟΣ περιλαμβάνουν:

Κατάκλιση και ύπνος σε οριζόντια θέση, λόγω χαλάρωσης του ΑΟΣ
Σκύψιμο προς τα μπρος, γυμναστική και τραγούδι, μπορεί να δημιουργήσουν πίεση πάνω στον ΑΟΣ και να τον εξασθενήσουν
Ρέψιμο: Είναι αντανακλαστική κίνηση του οισοφάγου που προκαλεί χαλάρωση του κατώτερου και του ανώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα
Κάπνισμα και αλκοόλ χαλαρώνουν και τους δυο οισοφαγικούς σφιγκτήρες

Έχει επιπλοκές η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Η σιωπηλή ή λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση μπορεί να προκαλέσει:

Χρόνιο ερεθισμό του λαιμού και των φωνητικών χορδών. Η χρόνια φλεγμονή προκαλεί πονόλαιμο και αλλοιώσεις στη φωνή. Με την πάροδο του χρόνου μπορούν να αναπτυχθούν πολύποδες φωνητικών χορδών. Η χρόνια λαρυγγίτιδα είναι παράγοντας κινδύνου για καρκίνο λάρυγγα
Υπερβολικό φλέμα ή βλέννα και λοιμώξεις. Τα γαστρικά οξέα εξουδετερώνουν τους μηχανισμούς καθαρισμού βλέννας και αντιμετώπισης λοιμώξεων στο λαιμό και στους παραρρίνιους κόλπους. Η παρεμπόδιση καθαρισμού της βλέννας οδηγεί σε στάση μικροβίων και λοιμώξεις
Αναπνευστικές επιπλοκές. Το οξύ μπορεί να φτάσει ως την τραχεία, τους βρόγχους και τελικά τους πνεύμονες. Μπορεί να προκαλέσει σιωπηλές εισροφήσεις, με αποτέλεσμα φλεγμονή των βρόγχων, συμπτώματα άσθματος και λοιμώξεις αναπνευστικού

Διάγνωση και εξετάσεις

Πως μπορούμε να καταλάβουμε ότι έχουμε λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Αν έχουμε χρόνια βραχνάδα, υπάρχει 50% πιθανότητα σιωπηλής παλινδρόμησης LPR. Αν συνυπάρχουν άλλα σχετικά συμπτώματα, η πιθανότητα αυξάνεται. Οι περισσότεροι ασθενείς με λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση, δεν ξέρουν ότι έχουν παλινδρόμηση. Τα συμπτώματα αρχικά αποδίδονται σε αλλεργίες ή υποτροπιάζοντα κρυολογήματα. Στην πραγματικότητα, κάποιες περιπτώσεις LPR πυροδοτούνται από λοίμωξη που προκαλεί φλεγμονή στο λαιμό.

Πως γίνεται η διάγνωση της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης (LPR);

Η διάγνωση της σιωπηλής παλινδρόμησης συνήθως γίνεται από ΩΡΛ, κατά τη διερεύνηση των συμπτωμάτων από το λαιμό. Στη συνέχεια μπορεί να απαιτηθούν περισσότερες εξετάσεις:

Λαρυγγοσκόπηση: Γίνεται από ΩΡΛ, και αποκαλύπτει φλεγμονή των φωνητικών χορδών και των ιστών του λαιμού.
Γαστροσκόπηση: Ενδοσκοπικός έλεγχος του οισοφάγου και του στομάχου, ελέγχει για παρουσία διαφραγματοκήλης, χαλάρωσης του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα και οισοφαγίτιδας. Συνήθως είναι φυσιολογική στη σιωπηλή λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR)
Μανομετρία οισοφάγου: Ο πονόλαιμος και το αίσθημα κόμπου στο λαιμό απαιτεί διερεύνηση με μανομετρία για αποκλεισμό διαταραχής κινητικότητας του οισοφάγου. Συνήθως είναι φυσιολογική στην σιωπηλή λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR).
pHμετρία οισοφάγου: Στη σιωπηλή ή λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR), μας βοηθάει πολύ η εμπεδησιομετρία που γίνεται μαζί με την pHμετρία. Η pHμετρία συνήθως βγαίνει φυσιολογική, αλλά η εμπεδησιομετρία αποκαλύπτει κίνηση ασθενώς όξινων περιεχομένων, και κυρίως κίνηση αερίου. Τα αποτελέσματα της εξέτασης ερμηνεύονται σε συνδυασμό με τα ευρήματα της λαρυγγοσκόπησης.

Αντιμετώπιση
και θεραπεία

Μπορώ να απαλλαγώ από τη λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα βελτιώνονται με αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής. Τα φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στην επούλωση του λαιμού και των φωνητικών χορδών, μέχρι οι αλλαγές τρόπου ζωής να αντιμετωπίσουν την αιτία της σιωπηλής παλινδρόμησης. Η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) είναι πιο εύκολο να αντιμετωπιστεί με φυσικούς τρόπους από τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Η παλινδρόμηση είναι μικρή και η δυσλειτουργία των οισοφαγικών σφιγκτήρων λιγότερο σοβαρή. Κάποιοι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν μακροχρόνια θεραπεία, ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Τι φάρμακα χρησιμοποιούμε στην λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Τα φάρμακα έχουν περιορισμένο ρόλο στην αντιμετώπιση της σιωπηλής παλινδρόμησης. Χρησιμοποιούμε τα ίδια φάρμακα με την γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, δηλαδή PPIs, Η2 ανταγωνιστές, αντιόξινα και αλγινικά.

Ιδιαίτερο ρόλο στην αντιμετώπιση της λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) παίζει η βακλοφένη, ένα αντισπασμωδικό φάρμακο. Μπορεί να μειώσει τα TLERs και είναι το ιδανικό φάρμακο για την αντιμετώπιση της αιτίας του LPR.

Αντιμετωπίζεται με χειρουργείο η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR);

Αν τα συμπτώματα της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης δεν αντιμετωπίζονται με φάρμακα, έχει νόημα η χειρουργική αντιμετώπιση. Η ρομποτική ή λαπαροσκοπική θολοπλαστική έχει ποσοστό επιτυχίας 80 με 90%, σε σωστά επιλεγμένες περιπτώσεις. Είναι πολύ αποτελεσματική στην αντιμετώπιση συμπτωμάτων από το λαιμό και τις φωνητικές χορδές, αλλά δε μπορεί να αναστρέψει τις χρόνιες βλάβες τύπου άσθματος.

Πρόγνωση

Τι μπορώ να περιμένω από τη θεραπεία της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης (LPR);

Η διάγνωση και η αντιμετώπιση της λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης μπορεί να έχουν δυσκολίες. Η διάγνωση γίνεται από ΩΡΛ, ο οποίος όμως πέρα από απλά φάρμακα δε μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο. Η εξειδικευμένη διερεύνηση γίνεται από Γαστρεντερολόγο, που όμως μπορεί να μην έχει καλή κατανόηση της πάθησης και των διαφορών ΓΟΠ και LPR. Οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται με απλά μέσα. Κάποιοι μπορεί να ταλαιπωρούνται για πολύ καιρό και να καταλήξουν στο χειρουργείο με ρομποτική ή λαπαροσκοπική θολοπλαστική.

Ζώντας με λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR)

Ποιες αλλαγές διατροφής και τρόπου ζωής βοηθούν στη σιωπηλά παλινδρόμηση LPR;

Οι αλλαγές που συστήνουμε είναι:

Συχνά μικρότερα γεύματα
Αποφυγή βαρειών, καυτερών και όξινων τροφών
Τελευταίο γεύμα 3 ώρες πριν τον ύπνο
Ύπνος σε ημικαθιστή θέση
Κατάκλιση στην αριστερή πλευρά
Αποφυγή υπερβολικού ρεψίματος
Μείωση πίεσης στην κοιλιά
Διακοπή καπνίσματος και αλκοόλ

Πως αποφεύγουμε την καταπόνηση του λαιμού και των φωνητικών χορδών;

Εκτός από τα παραπάνω, προτείνουμε:

Αποφυγή μακροχρόνιας χρήσης της φωνής.
Αποφυγή δυνατής ομιλίας
Μειώνουμε βήχα και καθαρισμό λαιμού
Καλή ενυδάτωση και χρήση καταπραϋντικών του λαιμού
Αποφυγή εισπνοής καπνού και ερεθιστικών ουσιών

Συμπέρασμα

Συμπτώματα από το λαιμό, τις φωνητικές χορδές και τους παραρρίνιους κόλπους μπορεί να οφείλονται σε σιωπηλή ή λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR). Οι περισσότεροι πάσχοντες αποδίδουν τα συμπτώματα σε αλλεργίες ή λοιμώξεις, και μπορεί να συνεχίζουν να υποφέρουν χωρίς να βρίσκουν λύση.

Αρκεί μια πολύ μικρή ποσότητα οξέος στο λαιμό και στις φωνητικές χορδές για να προκληθούν συμπτώματα σιωπηλής παλινδρόμησης. Οι αλλαγές τρόπου ζωής και τα φάρμακα βοηθούν τους περισσότερους να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα. Στις ελάχιστες περιπτώσεις που δε θεραπεύονται με συντηρητικά μέσα, η χειρουργική αντιμετώπιση με ρομποτική ή λαπαροσκοπική θολοπλαστική έχει πολύ καλά ποσοστά επιτυχίας.

Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Σ. ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ

Υπερεξειδίκευση στην
Ρομποτική Χειρουργική

Διευθυντής Χειρουργός Γαστρεντερικού και Παχυσαρκίας
Ευρωκλινικής Αθηνών
Λαπαροσκοπική - Ρομποτική Χειρουργική