Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) μπορεί να εμφανίζεται μετά από μεγάλα γεύματα ή αν ξαπλώσουμε πολύ νωρίς μετά από γεύμα. Τα γαστρικά οξέα και υγρά παλινδρομούν στον οισοφάγο προκαλώντας καούρα και άλλα συμπτώματα. Η περιστασιακή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλά μέσα στο σπίτι. Η χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση θα χρειαστεί διερεύνηση και θεραπεία. Παρατεταμένη ΓΟΠ μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στον οισοφάγο.
Επισκόπηση
Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Υπό φυσιολογικές συνθήκες η τροφή μεταφέρεται από τον στοματοφάρυγγα, στον οισοφάγο και στο στομάχι, χωρίς να μπορεί να επιστρέψει προς τα πάνω. Αν υπάρχει επιστροφή γαστρικών υγρών και οξέων στον οισοφάγο και στο λαιμό, αυτό ονομάζεται γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Το στομάχι είναι προσαρμοσμένο στο να περιέχει πολύ όξινα υγρά. Όταν όμως τα γαστρικά υγρά και οξέα έρχονται σε επαφή με τον οισοφάγο ή το λαιμό, που δεν είναι φτιαγμένα για παρουσία οξέος, δημιουργούν προβλήματα. Το οξύ ερεθίζει και προκαλεί φλεγμονή στον βλεννογόνο του οισοφάγου, που ονομάζεται οισοφαγίτιδα.
Οι πάντες έχουμε αισθανθεί τουλάχιστον ένα επεισόδιο γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης κάποια στιγμή της ζωής τους. Μπορεί να το νιώσουμε ως δυσπεψία, καούρα ή πόνο στο στομάχι πίσω από το στέρνο
Η περιστασιακή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση προκαλεί δυσφορία αλλά δεν συνοδεύεται από άλλα προβλήματα. Περίπου 25% του ενήλικου πληθυσμού υποφέρει από χρόνια οισοφαγική παλινδρόμηση, που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους ιστούς του οισοφάγου, και επιδεινώνει την ποιότητα ζωής. Σε αυτές τις περιπτώσεις μιλάμε για Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσο (ΓΟΠΝ).
Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος;
Η Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος ή ΓΟΠΝ, προκαλείται από χρόνια παρουσία οξέος στον οισοφάγο. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση θεωρείται χρόνια, αν εμφανίζεται τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, για πολλές εβδομάδες. Παροδική γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί να προκληθεί από πολλές καταστάσεις όπως κατανάλωση μεγάλων γευμάτων ή ουσιών που χαλαρώνουν τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα όπως σοκολάτα ή κόκκινο κρασί. Όμως η ΓΟΠΝ είναι μια συνεχής κατάσταση που οφείλεται σε μόνιμο ανατομικό πρόβλημα. Οι μηχανισμοί που αποτρέπουν την παλινδρόμηση γαστρικών υγρών και οξέων από το στομάχι στον οισοφάγο, δεν λειτουργούν σωστά.
Πόσο συχνή είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και η ΓΟΠΝ;
Τόσο η παροδική μη επιπλεγμένη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, όσο και η ΓΟΠΝ είναι πολύ συνηθισμένες. Πάνω από το 50% των ενηλίκων έχουν περιστασιακά συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Και μέχρι 25% του πληθυσμού πάσχει από χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο.
Συμπτώματα και Αιτίες
Ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και της ΓΟΠΝ;
Συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και ΓΟΠΝ περιλαμβάνουν:
- Καούρα: Τα γαστρικά υγρά και οξέα κυριολεκτικά προκαλούν χημικό έγκαυμα στον οισοφάγο. Η καούρα είναι αίσθημα καψίματος στο στήθος, πίσω από το στέρνο, και στον λαιμό. Αν τη νιώθουμε χαμηλά προς το στομάχι μπορεί να έχουμε περισσότερο αίσθημα δυσπεψίας παρά καούρας
- Πόνος στο στήθος μη καρδιακής αιτιολογίας: Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση προκαλεί πόνο και σπασμό στον οισοφάγο που μπορεί να μοιάζει με στεφανιαία νόσο, στηθάγχη ή έμφραγμα. Ο οισοφάγος βρίσκεται ακριβώς πίσω από την καρδιά και είναι φυσιολογικό να προκαλεί παρόμοιο πόνο. Πολλοί ασθενείς απευθύνονται πρώτα στον καρδιολόγο για πόνο από ΓΟΠΝ.
- Αναγωγές: Η επιστροφή γαστρικών υγρών ή οξέων και τροφής από το στομάχι στον οισοφάγο ονομάζεται αναγωγή. Μπορεί να έχουμε κάψιμο ή πικρή γεύση στο λαιμό και στο στόμα
- Πονόλαιμος: Οξύ που παλινδρομεί ως τον φάρυγγα μπορεί να ερεθίζει το λαιμό και να προκαλεί πονόλαιμο. Μπορεί να το αισθανόμαστε σαν κόμπο στο λαιμό, δυσκολία κατάποσης, ή συνεχή ανάγκη καθαρίσματος του λαιμού. Συμβαίνει περισσότερο κατά τη διάρκεια της νύχτας, και είναι τυπικό σύμπτωμα λαρυγγοφαρυγγικής μάλλον, παρά γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης
- Ασθμα: Η ΓΟΠΝ μπορεί να προκαλέσει τις λεγόμενες εξωοισοφαγικές εκδηλώσεις, συμπτώματα δηλαδή που μοιάζουν με άσθμα. Μπορεί να υπάρχει χρόνιος βήχας, δυσκολία στην αναπνοή και συριγμός, από τον ερεθισμό των βρόγχων λόγω του οξέος.
Παράγοντες που επιδεινώνουν τα συμπτώματα ΓΟΠΝ είναι:
- Κατάκλιση σε οριζόντια ξαπλωτή θέση, ειδικά κατά τον ύπνο
- Μεγάλα λιπαρά γεύματα
- Σκύψιμο προς τα μπρος
- Κάπνισμα και αλκοόλ
Τι προκαλεί τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η παλινδρόμηση γαστρικών υγρών και οξέων από τον οισοφάγο προς το στομάχι παρεμποδίζεται από τον σφιγκτηριακό μηχανισμό της καρδιοοισοφαγικής συμβολής. Ο μηχανισμός παρεμπόδισης γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης περιλαμβάνει:
- Διάφραγμα: πιέζει και κλείνει τον κατώτερο οισοφάγο
- Ενδοκοιλιακή μοιρα του κατώτερου οισοφάγου: Η θετική πίεση της κοιλιάς βοηθάει στη σύγκλειση του οισοφάγου
- Γωνία του His: Η καρδιοοισοφαγική συμβολή δημιουργεί οξεία γωνία που ενισχύει τον βαλβιδικό μηχανισμό
- Κατώτερος Οισοφαγικός Σφιγκτήρας (ΚΟΣ): Κυκλοτερείς ίνες του κατώτερου οισοφάγου δημιουργούν μια ανατομική βαλβίδα. Ο σφιγκτήρας ανοίγει κατά την κατάποση και κλείνει για να εμποδίζει τη διοδο γαστρικών υγρών και οξέων. Μπορεί επίσης να κάνει παροδικές χαλαρώσεις για να επιτρέψει τη δίοδο αερίων για ρέψιμο (Transient Lower Oesophageal Relaxation, TLER).
Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συμβαίνει όταν ο σφιγκτηριακός μηχανισμός εξασθενεί, ή αν ο κατώτερος οισοφαγικός χαλαρώνει αρκετά ώστε να επιτρέψει τη δίοδο γαστρικών υγρών και οξέων. Η παροδική χαλάρωση του ΚΟΣ μπορεί να είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων όπως μεγάλα γεύματα, εκλυτικοί παράγοντες, κατάκλιση κτλ. Χρόνια ΓΟΠΝ υποδηλώνει σημαντική εξασθένιση του σφιγκτηριακού μηχανισμού και πιθανώς ανατομική βλάβη.
Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συμβαίνει όταν ο σφιγκτηριακός μηχανισμός εξασθενεί, ή αν ο κατώτερος οισοφαγικός χαλαρώνει αρκετά ώστε να επιτρέψει τη δίοδο γαστρικών υγρών και οξέων. Η παροδική χαλάρωση του ΚΟΣ μπορεί να είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων όπως μεγάλα γεύματα, εκλυτικοί παράγοντες, κατάκλιση κτλ. Χρόνια ΓΟΠΝ υποδηλώνει σημαντική εξασθένιση του σφιγκτηριακού μηχανισμού και πιθανώς ανατομική βλάβη.
Οι συνηθέστερες αιτίες γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και ΓΟΠΝ περιλαμβάνουν:
- Διαφραγματοκήλη: Εμφανίζεται όταν η καρδιοοισοφαγική συμβολή μαζί με το ανώτερο τμήμα του στομάχου μετατοπίζονται προς το θώρακα μέσα από το οισοφαγικό τρήμα του διαφράγματος. Η διαφραγματοκήλη εγκλωβίζει οξύ που στη συνέχεια παλινδρομεί προς τον οισοφάγο. Επίσης μετατοπίζει τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα πάνω από το διάφραγμα, με αποτέλεσμα μικρότερη μυϊκή υποβοήθηση. Οι διαφραγματοκήλες είναι πολύ συχνές στις μεγαλύτερες ηλικίες, και έχουν την τάση να μεγαλώνουν συνεχώς.
- Εγκυμοσύνη: Οι περισσότερες έγκυες γυναίκες εμφανίζουν παροδική γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ειδικά προς το τέλος της κύησης. Η πίεση από τη μήτρα με το έμβρυο που μεγαλώνει, πιέζει, τεντώνει και εξασθενεί τους μύες του διαφράγματος που βοηθούν τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα. Οι ορμόνες της εγκυμοσύνης προκαλούν απευθείας χαλάρωση του ΚΟΣ. Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη επιδρούν πάνω στον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα και τον χαλαρώνουν. Η εγκυμοσύνη οδηγεί επίσης σε αύξηση της ρελαξίνης, που προκαλεί χαλάρωση όλων των μυϊκών τοιχωμάτων, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για το έμβρυο.
- Παχυσαρκία: Το αυξημένο κοιλιακό λίπος και το σπλαχνικό λίπος των οργάνων της κοιλιάς, αυξάνουν τον όγκο και την πίεση στο εσωτερικό της, με παρόμοια αποτελέσματα με την εγκυμοσύνη. Η παχυσαρκία όμως συνεχίζει να επιδρά για χρόνια, και συνήθως επιδεινώνεται, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη χαλάρωση των μυών. Η παχυσαρκία είναι πολύ σημαντικός παράγοντας για δημιουργία διαφραγματοκήλης. Επιπλέον, ο λιπώδης ιστός παράγει οιστρογόνα, που χαλαρώνουν τον ΚΟΣ, οπότε η παχυσαρκία προκαλεί γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και με ορμονικούς μηχανισμούς.
- Κάπνισμα: Τα προϊόντα καύσης του καπνού προκαλούν χαλάρωση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα, είτε πρόκειται για ενεργητικό είτε για παθητικό κάπνισμα. Το κάπνισμα προκαλεί επίσης χρόνιο βήχα, που εξασθενεί τα μυικά τοιχώματα και χαλαρώνει το διάφραγμα. Η χρόνια αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης από το χρόνιο βήχα του καπνίσματος προδιαθέτει σε εμφάνιση διαφραγματοκήλης. Το κάπνισμα τέλος επιβραδύνει την πέψη και αυξάνει τα επίπεδα οξέος στο γαστρικό υγρό.
Λιγότερο συχνές αιτίες γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης περιλαμβάνουν:
- Αυτοάνοσα νοσήματα: Παθήσεις όπως το σκληρόδερμα μπορεί να προσβάλλουν τον οισοφάγο
- Προηγούμενα χειρουργεία: Επεμβάσεις στο θώρακα ή στην άνω κοιλιά μπορούν να προδιαθέτουν στην παλινδρόμηση οξέος ή χολής
- Φάρμακα: Πολλά φάρμακα προκαλούν απευθείας τον ΚΟΣ. Μερικά παραδείγματα είναι:
– Βενζοδιαζεπίνες, ηρεμιστικά φάρμακα
– Αναστολείς διαύλων ασβεστίου, καρδιολογικά φάρμακα
-Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, για αντιμετώπιση χρόνιου πόνου και κατάθλιψης
-Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη όπως η ασπιρίνη και η ιβουπροφαίνη
– Θεοφυλλίνη που χρησιμοποιείται για άσθμα
– Θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης για εμμηνόπαυση
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση προκαλείται από κακή διατροφή;
Όχι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν προκαλείται από κακή διατροφή. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση προκαλείται από εξασθένηση του σφιγκτηριακού μηχανισμού που εμποδίζει την παλινδρόμηση γαστρικών υγρών και οξέων από το στομάχι στον οισοφάγο. Σε ανθρώπους με ανατομικό πρόβλημα, ορισμένες τροφές μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.
Σοκολάτα, καφές, αλκοόλ, κρεμμύδι και σκόρδο, μπορούν να προκαλέσουν απευθείας χαλάρωση του ΚΟΣ. Λιπαρά γεύματα αυξάνουν τα επίπεδα οξέος στο γαστρικό υγρό, αυξάνοντας την πιθανότητα και τα συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Αν καταναλώσουμε ένα βαρύ δείπνο, μπορεί το στομάχι να μην προλάβει να αδειάσει πριν ξαπλώσουμε για ύπνο.
Ποιες είναι οι επιπλοκές της χρόνιας γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΓΟΠΝ);
Το οξύ του στομάχου είναι πολύ ισχυρό, και ο ρόλος του είναι να διασπά τροφές και να σκοτώνει μικρόβια. Το στομάχι είναι προσαρμοσμένο σε αυτό το οξύ, και έχει προστατευτικούς μηχανισμούς για τα γαστρικά υγρά και οξέα. Άλλα όργανα δεν έχουν αντίστοιχους προστατευτικούς μηχανισμούς.
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση προσβάλλει κυρίως τον οισοφάγο, αλλά μπορεί να φτάσει ψηλά ως τον λάρυγγα και να επιδράσει στις αναπνευστικές οδούς. Παροδική αύξηση του οξέος σε αυτά τα όργανα προκαλεί απλά λίγη δυσφορία. Χρόνια έκθεση σε οξύ μπορεί να προκαλέσει σοβαρές μόνιμες βλάβες σε αυτούς τους ιστούς.
Πιθανές επιπλοκές της ΓΟΠΝ περιλαμβάνουν:
- Οισοφαγίτιδα: Τα γαστρικά υγρά και οξέα προκαλούν φλεγμονή από έγκαυμα στον οισοφάγο που ονομάζεται οισοφαγίτιδα. Η χρόνια οισοφαγίτιδα εκδηλώνεται μόνο, διαβρώσεις, ή έλκη στον οισοφάγο. Αν παραμείνει για πολλά χρόνια, η οισοφαγίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε ουλώδη στένωση, ή εντερική μεταπλασία που λέγεται οισοφάγος Barrett και είναι προκαρκινική κατάσταση
- Οισοφάγος Barrett: Η εντερική μεταπλασία του βλεννογόνου του κατώτερου οισοφάγου ονομάζεται οισοφάγος Barrett. Ο ιστός στον κατώτερο οισοφάγο αλλάζει και μετατρέπεται σε ιστό που μοιάζει με εντερικό. Αιτία της εντερικής μεταπλασίας είναι η χρόνια έκθεση του οισοφάγου σε γαστρικά υγρά και οξέα. Ο οισοφάγος Barrett είναι προκαρκινική κατάσταση που προδιαθέτει σε αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου.
- Στένωση οισοφάγου: Η χρόνια φλεγμονή του οισοφάγου οδηγεί σε τραυματισμό και δημιουργία ουλώδους ιστού. Ο ουλώδης ιστός μπορεί να προκαλέσει στένωση του οισοφάγου. Η στένωση οισοφάγου προκαλεί δυσκολίες στην κατάποση στερεών και υγρών.
- Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση: Μερικοί πάσχοντες από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση αναπτύσσουν επίσης λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση. Οξύ που προσβάλλει τις αναπνευστικές οδούς, προκαλεί ερεθισμό και εκδηλώνεται με βράχνιασμα, πονόλαιμο και οίδημα στις φωνητικές χορδές. Η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση μπορεί επίσης να προκαλέσει εισροφήσεις και αναπνευστικές λοιμώξεις
- Άσθμα: Οξύ στις αναπνευστικές οδούς μπορεί να επιδεινώσει άσθμα, η να δημιουργήσει ασθματοειδή συμπτώματα. Μικρά σταγονίδια οξέος μπορούν να περάσουν στους βρόγχους και στους πνεύμονες, και να προκαλέσουν σύσπαση με αποτέλεσμα βήχα και δυσκολία στην αναπνοή
Διάγνωση και Εξετάσεις
Πως γίνεται η διάγνωση της ΓΟΠΝ;
Η σωστή και ακριβής διάγνωση της χρόνιας γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, γίνεται με ένα συνδυασμό εξειδικευμένων εξετάσεων. Αν η γαστροσκόπηση δεν επαρκεί για να εξηγήσει τα συμπτώματα, είναι απαραίτητος πιο εξειδικευμένος έλεγχος
- Γαστροσκόπηση: Η πρώτη εξέταση που γίνεται για τη διερεύνηση συμπτωμάτων του οισοφάγου είναι η γαστροσκόπηση. Χρησιμοποιούμε ένα όργανο με οπτικές ίνες και κάμερα που λέγεται γαστροσκόπιο, για να δούμε τον οισοφάγο, το στομάχι και το δωδεκαδάκτυλο και να πάρουμε βιοψίες. Η εξέταση γίνεται με μέθη για να μειώνεται η ενόχληση
- Οισοφαγογράφημα και βαριούχο γεύμα: Απλή, μη επεμβατική, γρήγορη και φθηνή εξέταση, που μας δίνει πολλές πληροφορίες για τη λειτουργία οισοφάγου και στομάχου. Κάνουμε ακτινοσκόπηση ενώ ο ασθενής πίνει ειδικό σκιαγραφικό υγρό. Ο τρόπος που ο οισοφάγος και το στομάχι σπρώχνουν το υγρό, μας βοηθάει να καταλάβουμε αν υπάρχει λειτουργική διαταραχή.
- pHμετρία οισοφάγου: Η πιο ακριβής και αντικειμενική εξέταση για την εκτίμηση γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης είναι η pHμετρία οισοφάγου, όχι η γαστροσκόπηση. Τοποθετούμε έναν ειδικό λεπτό καθετήρα από τη μύτη, ο οποίος μένει για 24 ώρες και μετρά την οξύτητα μέσα στον οισοφάγο.
Μανομετρία οισοφάγου: Πιθανές διαταραχές κινητικότητας διερευνούνται με μανομετρία οισοφάγου, μια εξέταση που μετράει πιέσεις σε διάφορα σημεία. Τοποθετείται ειδικός λεπτός καθετήρας από τη μύτη, και γίνονται μετρήσεις σε ηρεμία και κατά τη διάρκεια καταπόσεων.
Αντιμετώπιση και θεραπεία
Πως αντιμετωπίζουμε τη χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Οι αρχικές συστάσεις για ανακούφιση των συμπτωμάτων της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής. Απώλεια βάρους, διακοπή καπνίσματος και αλκοόλ, αποφυγή εκλυτικών παραγόντων και αλλαγή στάσης ύπνου μπορούν να βοηθήσουν στις πιο ήπιες περιπτώσεις.
Οι πάσχοντες από χρόνια σοβαρή γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο (ΓΟΠΝ), συνήθως χρειάζονται επιπλέον μέτρα για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Αρχικά χρησιμοποιούμε φάρμακα, και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να προχωρήσουμε σε χειρουργική αντιμετώπιση.
Φάρμακα για ΓΟΠΝ
Τα φάρμακα δεν θεραπεύουν την παλινδρόμηση, μειώνουν μόνο την οξύτητα του γαστρικού υγρού και βελτιώνουν τα συμπτώματα. Από τα πιο απλά στα πιο περίπλοκα περιλαμβάνουν:
- Αντιόξινα: Δρουν μέσω χημικής εξουδετέρωσης των οξέων του γαστρικού υγρού. Το γαστρικό υγρό που παλινδρομεί είναι λιγότερο ερεθιστικό και διαβρωτικό για τον οισοφάγο μετά τη λήψη αντιόξινων. Λειτουργούν πολύ καλά σε περιστασιακή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, αλλά είναι ανεπαρκή για χρόνια ΓΟΠΝ
- Αλγινικά: Είναι φάρμακα προστατευτικά του βλεννογόνου, που δημιουργούν μια προστατευτική επίστρωση στο στομάχι και στον οισοφάγο. Λειτουργούν σαν φραγμός ενάντια στα οξέα που παλινδρομούν
- Ανταγωνιστές ισταμίνης: Οι Η2 ανταγωνιστές μειώνουν το οξύ στα γαστρικά υγρά μέσω μείωσης της απελευθέρωσης ισταμίνης. Το σώμα μπορεί να αναπτύξει ανοχή στη δράση τους με την πάροδο του χρόνου
- Αναστολείς αντλιών πρωτονίων (PPIs): Τα PPIs είναι πολύ ισχυροί αναστολείς της παραγωγής οξέος και βοηθούν την επούλωση του βλεννογόνου. Είναι τα πρώτα φάρμακα που συνταγογραφούμε σε σοβαρή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή αν υπάρχουν επιπλοκές όπως οισοφαγίτιδα και οισοφάγος Barrett. Η θεραπεία με PPIs έχει ποσοστό επιτυχίας 90%
- Βακλοφένη: Η βακλοφένη είναι αντισπασμωδικό φάρμακο, που μπορεί να μειώσει τα επεισόδια χαλάρωσης του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα (TLERS). Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στη θεραπεία της λαργγοφαρυγγικής παλινδρόμησης.
Υπάρχει μόνιμη θεραπεία για την γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Τα φάρμακα βελτιώνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ, αλλά δεν εμποδίζουν τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις ΓΟΠΝ, οι βλάβες στον οισοφάγο μπορούν να επιδεινώνονται, ακόμα κι αν δε νιώθουμε τίποτα.
Αν επιθυμούμε μόνιμη θεραπεία για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η λύση είναι η χειρουργική αντιμετώπιση. Η ρομποτική ή λαπαροσκοπική θολοπλαστική έχουν πολύ ψηλά ποσοστά επιτυχίας με ελάχιστες επιπλοκές. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί και λιγότερο επεμβατικές θεραπευτικές λύσεις
Χειρουργεία για ΓΟΠΝ:
Οι χειρουργικές επεμβάσεις για αντιμετώπιση γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης περιλαμβάνουν:
- Ρομποτική ή Λαπαροσκοπική θολοπλαστική: Η θολοπλαστική είναι η πιο διαδεδομένη επέμβαση αντιμετώπισης της ΓΟΠΝ. Προτιμάμε να την κάνουμε με ρομποτικό χειρουργείο αφού είναι πιο ανώδυνο και προσφέρει την καλύτερη αποθεραπεία. Στενεύουμε το διάφραγμα και τυλίγουμε στομάχι γύρω από τον οισοφάγο για να ενισχύσουμε τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα. Είναι η ίδια επέμβαση που χρησιμοποιείται για αποκατάσταση διαφραγματοκήλης
- Επέμβαση LINX: Νεότερη επέμβαση που περιλαμβάνει την τοποθέτηση τεχνητού σφιγκτήρα γύρω από τον οισοφάγο που ονομάζεται συσκευή LINX. Η συσκευή LINX είναι ένα μικρό βραχιόλι από μαγνητάκια που κρατάνε τον οισοφάγο κλειστό, και ανοίγουν παθητικά για να περάσει το φαγητό.
- Refluxostop: Πολύ καινούρια επέμβαση που βρίσκεται ακόμα υπό διερεύνηση και δεν εφαρμόζεται στην Ελλάδα. Τα αρχικά αποτελέσματα είναι πολύ θετικά
- Stretta-Esophyx: Επεμβάσεις για αντιμετώπιση γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης για μικρές διαφραγματοκήλες. Γίνονται με γαστροσκόπηση, χωρίς να απαιτούνται τομές. Πολύ αποτελεσματικές στη διακοπή φαρμάκων, αλλά η καθεμία έχει τις ιδιαιτερότητες της
Πρόγνωση
Τι να περιμένω αν έχω γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επιδρούν στην εκδήλωση της ΓΟΠΝ. Απλές αλλαγές του τρόπου ζωής μπορούν να εξαφανίσουν τα συμπτώματα σε κάποιους ασθενείς. Όμως αν υπάρχει διαφραγματοκήλη, υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες να αυξηθεί σε μέγεθος.
Αν έχουμε ήπια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συνήθως μπορούμε να τη διαχειριστούμε με απλά μέσα. Σοβαρή ΓΟΠΝ απαιτεί αντιμετώπιση με φάρμακα, και αν αυτά αποτύχουν προχωράμε σε χειρουργείο
Το φάσμα της γαστροοισοφαγικής παλινδρομικής νόσου είναι τεράστιο. Μικρές διαφραγματοκήλες μπορούν να προκαλέσουν πολύ σοβαρά συμπτώματα και τεράστιες παραοισοφαγοκήλες μπορεί να είναι εντελώς ασυμπτωματικές. Ο κίνδυνος επιπλοκών δε μπορεί να εκτιμηθεί ούτε μόνο από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων ούτε μόνο από το μέγεθος μιας διαφραγματοκήλης.
Κάθε περίπτωση μέτριας προς σοβαρής ΓΟΠΝ χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση, εξειδικευμένη διερεύνηση και αντιμετώπιση. Οι περισσότεροι ασθενείς αντιμετωπίζονται με φάρμακα, αλλά αυτό δεν αποτελεί θεραπεία. Τα χειρουργεία γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης είναι ελάχιστα επεμβατικά, ασφαλή και πολύ αποτελεσματικά. Όσο νωρίτερα γίνει το χειρουργείο, τόσο μικρότερη η πιθανότητα επιπλοκών.
Ζώντας με γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο (ΓΟΠΝ)
Για να μειώσουμε τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ, μπορούμε να δοκιμάσουμε τα παρακάτω:
- Τρώμε μικρότερα γεύματα: Τα μεγαλύτερα γεύματα διογκώνουν το στομάχι περισσότερο και προκαλούν πίεση στον ΚΟΣ. Τα μικρότερα γεύματα προκαλούν λιγότερη απελευθέρωση οξέων και γρηγορότερη πεψη
- Τρώμε το βραδινό πιο νωρίς: Η βαρύτητα παίζει σημαντικό ρόλο στη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Τρώγοντας το τελευταίο γεύμα αρκετές ώρες πριν τον ύπνο μειώνουμε τα συμπτώματα
- Κοιμόμαστε στην αριστερή πλευρά: Η θέση αυτή φέρνει λιγότερα υγρά σε επαφή με τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα
- Χάνουμε βάρος: Αν και είναι ευκολότερο να το λέμε παρά να το κάνουμε, η απώλεια βάρους μειώνει την πίεση στο στομάχι και βελτιώνει τα συμπτώματα της παλινδρόμησης
- Φοράμε χαλαρά ρούχα: Τα στενά ρούχα αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση και χειροτερεύουν τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
- Κόβουμε τσιγάρο-αλκοόλ: Και τα δυο αυξάνουν το οξύ στο στομάχι και χαλαρώνουν τον ΚΟΣ
- Αντιόξινα: Περιστασιακή χρήση αντιόξινων βοηθάει σε ήπιες περιπτώσεις περιστασιακής γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης
Συμπέρασμα
Οι περισσότεροι άνθρωποι θα έχουν κάποιο επεισόδιο γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης σε κάποια στιγμή της ζωής τους. Καούρα, δυσπεψία, πόνος και όξινες αναγωγές μπορούν να κάνουν τη νύχτα μετά από ένα μεγάλο γεύμα ιδιαίτερα δυσάρεστη. Όταν όμως αυτά τα συμπτώματα υπάρχουν σχεδόν καθημερινά και δε βελτιώνονται με φάρμακα, ποιότητα ζωής μπορεί να είναι τραγική.
Αν υπάρχει γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος που επηρεάζει την ποιότητα ζωής, θα χρειαστεί ειδική θεραπεία. Αρχικά πρέπει να γίνει ολοκληρωμένη και εξειδικευμένη διερεύνηση. Αν η κατάσταση αντιμετωπίζεται με χρόνια λήψη φαρμάκων, δε χρειάζεται περαιτέρω παρέμβαση. Αν όμως τα φάρμακα δεν λειτουργούν, δημιουργούν προβλήματα,ή δεν είναι επιθυμητά, η ρομποτική ή λαπαροσκοπική θολοπλαστική μπορεί να δώσει μόνιμη θεραπεία.
Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Σ. ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ
Υπερεξειδίκευση στην
Ρομποτική Χειρουργική
Διευθυντής Χειρουργός Γαστρεντερικού
και Παχυσαρκίας
Ευρωκλινικής Αθηνών
Λαπαροσκοπική - Ρομποτική Χειρουργική
