Οισοφαγίτιδα
Οισοφαγίτιδα ονομάζεται η φλεγμονή του οισοφάγου, που βρίσκεται στο κέντρο του θώρακα. Μπορεί να προκαλεί καούρα ή πόνο στο στήθος πίσω από το στέρνο. Μπορεί επίσης να προκαλέσει δυσκολία στην κατάποση.
Επισκόπηση
Τι είναι η οισοφαγίτιδα;
Οισοφαγίτιδα ονομάζεται η φλεγμονή του οισοφάγου, του μυϊκού σωλήνα που συνδέει το στοματοφάρυγγα με το στομάχι. Η φλεγμονή συνήθως προκαλείται από διάβρωση της εσωτερικής επιφάνειας του οισοφάγου από γαστρικά υγρά. Φάρμακα, μικροβιακές λοιμώξεις του οισοφάγου και αλλεργίες σε τροφές μπορούν επίσης να ενεργοποιήσουν ανοσολογική αντίδραση και να προκαλέσουν οισοφαγίτιδα.
Πόσο συχνή είναι η οισοφαγίτιδα;
Η πιο συχνή αιτία οισοφαγίτιδας είναι η χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, από την οποία πάσχει μέχρι και 25% του πληθυσμού. Άλλοι τύποι οισοφαγίτιδας είναι πιο σπάνιοι. Λοιμώξεις του οισοφάγου είναι λιγότερο συχνές στο γενικό πληθυσμό, αλλά μπορούν να εμφανιστούν σε μορφή μυκητιασικής οισοφαγίτιδας σε ασθενείς με ανοσοκαταστολή ή θεραπεία με κορτιζονούχα.
Συμπτώματα και Αιτίες
Με τι συμπτώματα εκδηλώνεται η οισοφαγίτιδα;
Η οισοφαγίτιδα αποτελεί φλεγμονή του οισοφάγου και διαταραχή της λειτουργίας του. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα είναι:
- Πόνος ή καούρα στο λαιμό
- Πόνος στο στήθος
- Καούρα στο στήθος
- Δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία)
Ο πόνος της οισοφαγίτιδας μπορεί να κυμαίνεται από μέτριος μέχρι πολύ σοβαρός. Μπορεί να είναι συνεχόμενος ή να εμφανίζει εξάρσεις και υφέσεις.
Ανάλογα με την αιτιολογία της οισοφαγίτιδας μπορεί επίσης να υπάρχουν:
- Όξινη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
- Αναγωγές
- Δυσπεψία
- Ναυτία και εμετός
- Φλεγμονές και έλκη στο στόμα
- Τροφές που κολλάνε στον οισοφάγο (ενσφήνωση βλωμού)
- Κακή αναπνοή
- Απώλεια βάρους και διαταραχές θρέψης σε νεότερα άτομα
Πότε αρχίζουμε να ανησυχούμε για τα συμπτώματα της οισοφαγίτιδας;
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων τα συμπτώματα από την οισοφαγίτιδα διαρκούν για μερικές ημέρες, και βελτιώνονται με αποφυγή επιβαρυντικών παραγόντων. Απευθυνόμαστε επειγόντως σε γιατρό ή στα επείγοντα νοσοκομείου αν έχουμε:
- Σοβαρό πόνο στο στήθος που διαρκεί για πάνω από μισή ώρα
- Ιστορικό στεφανιαίας νόσου ή στηθάγχης
- Πόνο που ακτινοβολεί στον αυχένα, στο στόμα ή στον αριστερό ώμο
- Δύσπνοια
- Αίσθημα τροφής που έχει κολλήσει στον οισοφάγο (ενσφήνωσης βλωμού)
- Πολλαπλούς εμετούς με επακόλουθο πόνο ή δύσπνοιά
- Καφεοειδείς ή αιματηρούς εμετούς
Αν τα συμπτώματα διαρκούν για μερικές μέρες, απευθυνόμαστε σε γαστρεντερολόγο για άμεση γαστροσκόπηση αν έχουμε:
- Έντονο πόνο και καούρα που διαρκούν για πάνω από 3-4 ημέρες
- Πόνο και καούρα που δεν ανακουφίζονται με αντιόξινα φάρμακα
- Πόνο και καούρα που οδηγούν σε σοβαρή απώλεια βάρους
- Πόνο και καούρα που συνοδεύονται από συστηματικά συμπτώματα όπως πυρετό και πόνους στο σώμα
Ποιες είναι οι αιτίες της οισοφαγίτιδας;
Η οισοφαγίτιδα συνήθως προκαλείται από διάβρωση του βλεννογόνου λόγω οξέων που παλινδρομούν από το στομάχι. Φλεγμονή του οισοφάγου μπορεί να προκληθεί επίσης από ενεργοποίηση ανοσολογικής αντίδρασης από τον ίδιο τον οργανισμό. Οι συνηθέστερες αιτίες οισοφαγίτιδας είναι:
- Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
- Φάρμακα
- Λοιμώξεις
- Αλλεργίες
- Ακτινοβολία
- Αυτοάνοσα νοσήματα
Ποια είναι τα είδη οισοφαγίτιδας;
Οισοφαγίτιδα από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση:
Ο πιο συνηθισμένος τύπος οισοφαγίτιδας συμβαίνει όταν υπάρχει δυσλειτουργία της βαλβίδας μεταξύ οισοφάγου και στομάχου, ή παρουσία διαφραγματοκήλης. Η χρόνια παλινδρόμηση οξέος στον κατώτερο οισοφάγο, γνωστή ως Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠ), προκαλεί φλεγμονή και διαβρώσεις στην εσωτερική επιφάνεια του οισοφάγου.
Στην ανάπτυξη οισοφαγίτιδας μπορεί να συμβάλλουν η παλινδρόμηση χολής μαζί με τα γαστρικά οξέα, και οι υποτροπιάζοντες εμετοί που μπορεί να προκληθούν από παθήσεις του γαστρεντερικού ή ψυχιατρικά προβλήματα.
Φαρμακευτική οισοφαγίτιδα:
Φάρμακα που μπορεί να έρχονται σε παρατεταμένη επαφή με το τοίχωμα του οισοφάγου μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμό οισοφαγίτιδα.
Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται:
- Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
- Παρακεταμόλη
- Αντιβιοτικά
- Συμπληρώματα Καλίου
- Φάρμακα κατά της οστεοπόρωσης
- Χημειοθεραπευτικά
Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση (LPR) από καθυστερημένη γαστρική κένωση:
Ένα στομάχι που αδειάζει πιο αργά από τα γαστρικά υγρά και οξέα μπορεί να συμβάλει στην εκδήλωση λαρυγγοφαρυγγικής παλινδρόμησης με τους παρακάτω τρόπους:
- Αυξημένη πίεση: Όταν το στομάχι αδειάζει αργά, πριν προλάβει να αδειάσει προστίθενται τροφή, γαστρικά υγρά και οξέα. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένη πίεση μέσα στο στομάχι, που υπερνικά τον ΚΟΣ προκαλώντας παλινδρόμηση
- Μεγαλύτερη έκθεση σε οξύ: Όσο περισσότερο το στομάχι παραμένει γεμάτο, τόσο περισσότερες η πιθανότητες παλινδρόμησης. Επίσης, η παλινδρόμηση μπορεί να φτάσει πιο ψηλά, ως το λαιμό, προκαλώντας σιωπηλή παλινδρόμηση LPR
- Εξασθένηση ΚΟΣ: Η παρατεταμένη διάταση του στομάχου προκαλεί χαλάρωση του σφιγκτήρα
- Αέρια και ασθενώς όξινη παλινδρόμηση: Η καθυστερημένη γαστρική κένωση οδηγεί σε παλινδρόμηση περιεχομένου που είναι ασθενώς όξινο, ή σε μορφή αερίου με σταγονίδια οξέος. Η ασθενώς όξινη και η αέρια παλινδρόμηση είναι χαρακτηριστικές της σιωπηλής παλινδρόμησης LPR. Μπορούν πιο εύκολα να φτάσουν στο λαιμό και το λάρυγγα χωρίς να προκαλέσουν συμπτώματα από τον οισοφάγο.
- Αιτίες καθυστερημένης γαστρικής κένωσης είναι:
- Γαστροπάρεση όπως συμβαίνει στον διαβήτη
- Ιογενείς λοιμώξεις
- Φάρμακα όπως οπιοειδή και αναστολείς διαύλων ασβεστίου
- Παχυσαρκία και εγκυμοσύνη
Λοιμώδης οισοφαγίτιδα:
Αν και αρκετά σπάνια, φλεγμονή του οισοφάγο μπορεί να προκληθεί από μικρόβια, ιούς ή μύκητες, σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς ή άτομα υπό αγωγή με κορτιζονούχα φάρμακα. Η λοιμώδης οισοφαγίτιδα συνήθως προκαλείται από επέκταση λοίμωξης από άλλα όργανα. Οι πιο συχνές λοιμώξεις είναι οι μικροβιακές, ακολουθούμενες από τις ιογενείς. Οι συχνότερες αιτίες περιλαμβάνουν:
- Candida Albicans, μύκητας που προκαλεί Οισοφαγική Καντιντίαση.
- Κυτταρομεγαλοϊός
- Ιός του έρπητα 1 (στοματικός έρπης, HSV-1)
- Ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV)
- Παράγοντες που προκαλούν ανοσοκαταστολή και προδιαθέτουν για ανάπτυξη λοιμώδους οισοφαγίτιδας περιλαμβάνουν:
- Λοίμωξη HIV/AIDS
- Διαβήτης
- Ανοσοκατασταλτικά φάρμακα (κορτιζόνη, φάρμακα για αυτοάνοσα και μεταμοσχεύσεις)
- Καρκίνοι, λευχαιμίες και λεμφώματα
- Χημειοθεραπεία
- Πρωτοπαθή σύνδρομα ανοσοανεπάρκειας
Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα:
Η Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα είναι ένας τύπος αλλεργικής αντίδρασης του οισοφάγου λόγω υπερευαισθησίας. Συνήθως εμφανίζεται σε άτομα με πολλαπλές αλλεργίες, τα οποία εμφανίζουν αντίδραση εναντίον ορισμένων συστατικών τροφών. Η ενεργοποίηση της αντίδρασης αλλεργικού τύπου προκαλεί απελευθέρωση παραγόντων φλεγμονής που δημιουργούν χρόνια φλεγμονή. Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα χαρακτηρίζεται από τυπική ενδοσκοπική εικόνα γνωστή ως τραχειοποίηση του οισοφάγου, και ανεύρεση ηωσινόφιλων λευκοκυττάρων στις βιοψίες. Τα ηωσινόφιλα είναι τα κύτταρα που εμπλέκονται σε αλλεργικές αντιδράσεις.
Αυτοάνοση οισοφαγίτιδα:
Ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα μπορούν να προκαλέσουν χρόνια φλεγμονή του οισοφάγου:
- Σκληρόδερμα
- Ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου
- Νόσος Behcet
Μετακτινική οισοφαγίτιδα:
Η ακτινοβόληση του οισοφάγου του ίδιου, ή του θώρακα γενικότερα, προκαλεί φλεγμονώδη αντίδραση του τραυματισμένου ιστού. Αν και συνήθως η φλεγμονή βελτιώνεται με την πάροδο του χρόνου, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να παραμείνει χρόνια οισοφαγίτιδα.
Πόσο επικίνδυνη είναι η οισοφαγίτιδα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις η οισοφαγίτιδα είναι αντιμετωπίσιμη. Η σοβαρή οισοφαγίτιδα, αν μείνει αθεράπευτη, μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές:
- Έλκη οισοφάγου, μεγάλες διαβρώσεις του οισοφάγου που προκαλούν πόνο και αιμορραγία. Σε σπάaνιες περιπτώσεις μπορεί να συμβεί διάτρηση οισοφάγου, με ανάπτυξη μεσοθωρακίτιδας που είναι πολύ σοβαρή, ως και θανατηφόρα επιπλοκή
- Στενώσεις οισοφάγου, λόγω δημιουργίας ουλώδους ιστού από την χρόνια φλεγμονή. Ο ουλώδης ιστός είναι άκαμπτος και εμποδίζει τη φυσιολογική λειτουργία του οισοφάγου. Ανάλογα με τη σοβαρότητα της, η στένωση οισοφάγου μπορεί να προκαλέσει από απλή δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία), μέχρι σοβαρή απώλεια βάρους, υποβιταμίνωση και αφυδάτωση.
- Εντερική μεταπλασία, λόγω χρόνιας οισοφαγίτιδας που οδηγεί σε ανάπτυξη οισοφάγου Barrett. H εντερική μεταπλασία είναι προκαρκινική κατάσταση και μπορεί να οδηγήσει σε αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου.
Διάγνωση και εξετάσεις
Πως γίνεται η διάγνωση της οισοφαγίτιδας;
Μετά τη λήψη ιστορικού και την κλινική εξέταση του ασθενούς με συμπτώματα οισοφαγίτιδας ακολουθούν εξειδικευμένες εξετάσεις όπως:
- Γαστροσκόπηση: Βλέπουμε απευθείας τον οισοφάγο, παίρνουμε φωτογραφίες και δείγματα για βιοψίες. Από μόνη της ως εξέταση μας βοηθάει σημαντικά να εντοπίσουμε σχεδόν πάντα την αιτία της οισοφαγίτιδας
- Βιοψία οισοφάγου: Η ανάλυση δειγμάτων οισοφάγου στο μικροσκόπιο βοηθάει στην ανακάλυψη μικροβίων, αυξημένης ποσότητας ηωσινοφίλων, ή καρκινικών κυττάρων.
- Βαριούχο γεύμα: Δίνει μια πολύ καλή εικόνα της ανατομίας και της λειτουργικότητας του οισοφάγου και του στομάχου.
- pHμετρία: Αν η οισοφαγίτιδα οφείλεται σε γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, επιτρέπει την ακριβή εκτίμηση της έκθεσης του οισοφάγου σε οξύ και τη συσχέτιση των συμπτωμάτων
Μανομετρία: Βοηθάει στη διάγνωση διαταραχών κινητικότητας του οισοφάγου, καθώς και στην προετοιμασία για χειρουργική θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
Αντιμετώπιση και θεραπεία
Πως αντιμετωπίζεται η οισοφαγίτιδα;
Η αντιμετώπιση, και η πιθανότητα οριστική θεραπείας της οισοφαγίτιδας, εξαρτώνται από την αιτιολογία τους. Εφόσον αντιμετωπίσουμε την αιτία, θα θεραπευτεί η οισοφαγίτιδα.
Πως αντιμετωπίζεται η οισοφαγίτιδα από γαστροοισοφαγική παλινδρόμησης;
Ακολουθούμε τις οδηγίες αντιμετώπισης της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, δηλαδή:
- Απώλεια βάρους
- Αλλαγές διατροφής και τρόπου ζωής
- Αποφυγή ερεθιστικών τροφών
- Αντιόξινα
- Αναστολείς αντλιών πρωτονίων (PPIs, Losec, Laprazol, Pantium, Nexium)
- Ρομποτική-Λαπαροσκοπική Αποκατάσταση Διαφραγματοκήλης-Θολοπλαστική
Πως αντιμετωπίζεται η φαρμακευτική οισοφαγίτιδα;
- Αλλαγή αγωγής
- Λήψη φαρμάκων σε μορφή σιροπιού
- Μικρότερα χάπια, με άφθονο νερό
- Αποφυγή κατάκλισης για μισή ώρα μετά τη λήψη των φαρμάκων
Πως αντιμετωπίζεται η λοιμώδης οισοφαγίτιδα;
- Θεραπεία με αντιμικροβιακά, ή αντιμυκητιασικά φάρμακα
- Από το στόμα ή ενδοφλέβια ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης
- Αντιμετώπιση της υφιστάμενης ανοσοκαταστολής
Πως αντιμετωπίζεται η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα;
Η θεραπεία στηρίζεται στην αποφυγή τροφών που μπορεί να προκαλούν αλλεργίες, και στη μείωση της αλλεργικής αντίδρασης:
- Δίαιτες αποκλεισμού τροφικών ομάδων και στοιχειακές δίαιτες
- Αναστολείς Αντλιών Πρωτονίων, (Losec, Laprazol, Pantium, Nexium)
- Κορτιζονούχα φάρμακα σε χάπια ή εισπνοές
- Μονοκλωνικά αντισώματα
Πρόγνωση
Θα υποφέρω μια ζωή από οισοφαγίτιδα;
Η πρόγνωση της οισοφαγίτιδας εξαρτάται από την αιτιολογία της και τον τρόπο αντιμετώπισης. Κάποιες μορφές όπως η οισοφαγίτιδα που σχετίζεται με αυτοάνοσα νοσήματα, η μετακτινική και η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα, μπορεί να μη θεραπευτούν ποτέ πλήρως και να απαιτούν συνεχή φαρμακευτική αγωγή. Η οισοφαγίτιδα από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, από την άλλη, μπορεί να θεραπευτεί με χειρουργική αποκατάσταση διαφραγματοκήλης-θολοπλαστική, με οριστική διακοπή των φαρμάκων.
Πως μπορώ να επιταχύνω τη θεραπεία της οισοφαγίτιδας;
Προσπαθούμε να αποφύγουμε επιβαρυντικούς παράγοντες όπως:
- Κάπνισμα
- Κατανάλωση αλκοόλ, καφέ, ή σοκολάτας
- Μεγάλα ή λιπαρά γεύματα
- Γεύματα πριν την κατάκλιση
- Παχυσαρκία και καταστάσεις που αυξάνουν την πίεση στην κοιλιά
Ακολουθούμε τις παρακάτω διατροφικές οδηγίες:
- Προτιμάμε πολύ μαλακές τροφές που δεν τραυματίζουν τον οισοφάγο και καταπίνονται πιο εύκολα
- Συχνά μικρά γεύματα
- Μικρές μπουκιές και καλό μάσημα
- Επαρκής ενυδάτωση
Συμπέρασμα
Η συχνότερη αιτία οισοφαγίτιδας είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση που προσβάλει μέχρι και 25% του πληθυσμού. Άλλες αιτίες όπως φάρμακα και λοιμώξεις είναι λιγότερο συχνές. Τα συμπτώματα της οισοφαγίτιδας μπορεί να μοιάζουν με καρδιολογικά, αλλά τελικά η διάγνωση γίνεται με γαστροσκόπηση. Η θεραπεία της οισοφαγίτιδας εξαρτάται από τη βαρύτητα και την αιτιολογία της. Χωρίς τη σωστή θεραπεία, η οισοφαγίτιδα προκαλεί στένωση και ουλώδη ρίκνωση του οισοφάγου, με αποτέλεσμα διαταραχές θρέψης.
Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Σ. ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ
Υπερεξειδίκευση στην
Ρομποτική Χειρουργική
Διευθυντής Χειρουργός Γαστρεντερικού
και Παχυσαρκίας
Ευρωκλινικής Αθηνών
Λαπαροσκοπική - Ρομποτική Χειρουργική
