Οισοφάγος Barrett
Ο Οισοφάγος Barrett, είναι μια προκαρκινική κατάσταση του κατώτερου οισοφάγου που εμφανίζεται σε άτομα με χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Κάτω από την επίδραση της συνεχούς παλινδρόμησης γαστρικών υγρών, ο βλεννογονικός ιστός του κατώτερου οισοφάγου παθαίνει μετάπλαση Barrett, σε διαφορετικό, καλοήθη ιστό, που όμως δεν είναι φυσιολογικός για των κατώτερο οισοφάγο. O οισοφάγος Barrett μπορεί να είναι εντελώς ασυμπτωματικός, ή να συνοδεύεται από πόνο και καούρες λόγω της υφιστάμενης γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
Επισκόπηση
Τι είναι ο Οισοφάγος Barrett;
Ο Οισοφάγος Barrett ορίζεται ως η εντερική μεταπλασία του βλεννογόνου του κατώτερου οισοφάγου. Αυτό σημαίνει ότι ο η εσωτερική στοιβάδα του οισοφάγου, που ονομάζεται βλεννογόνος, αντικαθίσταται εντερικά κύτταρα. Η μεταπλασία προκαλείται από συνεχή ερεθισμό του οισοφάγου από χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Ο εντερικός ιστός του Οισοφάγου Barrett είναι φυσιολογικός, καλοήθης ιστός, αλλά δεν είναι προσαρμοσμένος για να βρίσκεται συνεχώς κάτω από την επίδραση των γαστρικών υγρών. Ο εντερικός ιστός του Οισοφάγου Barrett, έχει υψηλότερη πιθανότητα να υποστεί καρκινική εξαλλαγή.
Πόσο επικίνδυνος είναι ο Οισοφάγος Barrett;
Ο οισοφάγος Barrett είναι προκαρκινική κατάσταση του οισοφάγου που είναι ανησυχητική και χρειάζεται τακτική παρακολούθηση. Υπολογίζεται ότι ο Οισοφάγος Barrett αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου οισοφάγου κατά 30 φορές σε σχέση με τον υγιή πληθυσμό. Πάσχοντες από παχυσαρκία με ταυτόχρονη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, έχουν διπλάσια ως τριπλάσια πιθανότητα εμφάνισης οισοφάγου Barrett. Με έγκαιρη διερεύνηση των ύποπτων συμπτωμάτων, κατάλληλη θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και σωστή παρακολούθηση για κακοήθη εξαλλαγή, τελικά λιγότερο από 1 στους 100 θα εμφανίσει καρκίνο οισοφάγου
Συμπτώματα
και Αιτίες
Με τι συμπτώματα εμφανίζεται ο οισοφάγος Barrett;
Δεν υπάρχουν ειδικά συμπτώματα που να συνδέονται με τον οισοφάγο Barrett. Τα μόνα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν παθολογική κατάσταση, είναι της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Πόνος στο στήθος, καούρες και πόνος στην κατάποση μπορεί να είναι τα μόνα συμπτώματα, που μπορεί να εκληφθούν ως αθώα και να παραμεληθούν καθυστερώντας τη διάγνωση του οισοφάγου Barrett. Καούρα ή πόνος στο στήθος που εμφανίζονται σχεδόν καθημερινά και δεν βελτιώνονται με απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής, πρέπει να τα διερευνούμε με γαστροσκόπηση.
Άλλα συμπτώματα που υποδηλώνουν σοβαρή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση που θα μπορούσε να συνοδεύεται από οισοφάγο Barrett και χρειάζονται άμεση διερεύνηση με γαστροσκόπηση περιλαμβάνουν:
- Δυσκολία στην κατάποση.
- Αίσθηση φαγητού που κολλάει στον οισοφάγο
- Συνεχής πονόλαιμος
- Ξινίλες στο λαιμό ή στο στόμα
- Κακή αναπνοή
- Συχνοί εμετοί
- Αίμα στους εμετούς ή στα κόπρανα
- Ακούσια απώλεια βάρους
Ποιες είναι οι αιτίες του οισοφάγου Barrett και οι παράγοντες που τον επιδεινώνουν;
Δε γνωρίζουμε τις ακριβείς αιτίες για τις οποίες ένας ασθενής με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί να εμφανίσει οισοφάγο Barrett. Ξέρουμε σίγουρα ότι η χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι το σημαντικότερο αίτιο εμφάνισης του οισοφάγου Barrett. Αλλά δε γνωρίζουμε για ποιο λόγο κάποιοι ασθενείς με ΓΟΠ μπορεί να εμφανίζουν εντερική μεταπλασία του βλεννογόνου του οισοφάγου και κάποιοι όχι.
Γνωρίζουμε πλέον ότι οι περισσότεροι ασθενείς με οισοφάγο Barrett, έχουν ιστορικό γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης για τουλάχιστον 10 χρόνια. Φαίνεται ότι οισοφάγος Barrett είναι μια προσαρμογή του βλεννογόνου του οισοφάγου στην έκθεση στα γαστρικά υγρά, αντίστοιχη με αυτό που συμβαίνει στους βρόγχους των καπνιστών.
Οι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης οισοφάγου Barrett είναι:
- Ανδρικό φύλο: Οι άντρες έχουν διπλάσιο ως τριπλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης οισοφάγου Barrett
- Ηλικία άνω των 55: Η αλλαγή σε οισοφάγο Barrett παίρνει χρόνο να αναπτυχθεί
- Γαστροοισοφαγικη παλινδρόμηση: 10-15% των πασχόντων από ΓΟΠ θα εμφανίσουν οισοφάγο Barrett
- Κάπνισμα: Οι καπνιστές έχουν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης οισοφάγου Barrett
- Παλινδρόμηση χολής: Κάποιες μελέτες έχουν δείξει αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης οισοφάγου Barrett όταν υπάρχει πρόσμιξη χολής στα γαστρικά οξέα.
Διάγνωση και εξετάσεις
Με ποιες εξετάσεις διαγιγνώσκεται ο Οισοφάγος Barrett;
Ο Οισοφάγος Barrett διαγιγνώσκεται συνήθως κατά τη διάρκεια γαστροσκόπησης για διερεύνηση συμπτωμάτων γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης ή άλλων προβλημάτων του οισοφάγου όπως δυσκολία στην κατάποση. Στη γαστροσκόπηση βλέπουμε την τυπική εικόνα του οισοφάγου Barrett, και παίρνουμε βιοψίες για ιστολογική επιβεβαίωση. Αν συνυπάρχει σοβαρή οισοφαγίτιδα μπορεί να χρειαστεί επανάληψη της γαστροσκόπησης μετά από μερικές εβδομάδες θεραπείας. Σπάνια μπορεί να δούμε ελκωτική οισοφαγίτιδα, ή ακόμα και στένωση του οισοφάγου, ευρήματα που εγείρουν υποψίες για καρκίνο οισοφάγου σε έδαφος Barrett
Ταξινόμηση οισοφάγου Barrett
Η γαστροσκόπηση μπορεί να περιγράφει τον οισοφάγο Barrett ως:
- Βραχύ οισοφάγο Barrett: Η απόσταση ανάμεσα στην αρχή του Barrett και την καρδιοοισοφαγική συμβολή είναι μικρότερη των 3 εκατοστών
- Μακρύ οισοφάγο Barrett: Η απόσταση ανάμεσα στην αρχή του Barrett και την καρδιοοισοφαγική συμβολή είναι μεγαλύτερη των 3 εκατοστών
- Χωρίς δυσπλασία: Ο οισοφάγος Barrett δεν εμφανίζει σημεία εξαλλαγής στη γαστροσκόπηση και στη βιοψία
- Χαμηλόβαθμη δυσπλασία: Ο οισοφάγος Barrett εμφανίζει χαμηλού βαθμού εξαλλαγή στη γαστροσκόπηση και στη βιοψία. Χρειάζεται τακτικό επανέλεγχο αλλά έχει χαμηλό κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου οισοφάγου
- Υψηλόβαθμη δυσπλασία: Ο οισοφάγος Barrett εμφανίζει σοβαρή εξαλλαγή στη γαστροσκόπηση και στη βιοψία. Έχει σοβαρό κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου οισοφάγου
- Αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου: Η γαστροσκόπηση ή η βιοψία δείχνουν καρκίνο οισοφάγου σε έδαφος Barrett
Αντιμετώπιση και θεραπεία
Πως αντιμετωπίζεται ο οισοφάγος Barrett;
Η αντιμετώπιση του οισοφάγου Barrett εξαρτάται από τα ενδοσκοπικά ευρήματα και τα αποτελέσματα της βιοψίας. Σε αρχικά στάδια παίζει πολύ σημαντικό ρόλο η παρακολούθηση με γαστροσκόπηση, για πρώιμη διάγνωση πιθανής εξαλλαγής. Αν ανευρεθούν δυσπλαστικές αλλοιώσεις μπορούν να αφαιρεθούν με ενδοσκοπική επέμβαση
Οισοφάγος Barrett χωρίς Δυσπλασία
Οι προτεραιότητες μας στον μη δυσπλαστικό οισοφάγο Barrett είναι η αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, και η μακροχρόνια ενδοσκοπική παρακολούθηση.
Φαρμακευτική Θεραπεία Παλινδρόμησης σε Οισοφάγο Barrett
Τα φάρμακα που μειώνουν την οξύτητα του γαστρικού υγρού PPIs (Losec, Laprazol, Nexium κτλ), είναι πολύ σημαντικά για να επιβραδυνθεί ο Οισοφάγος Barrett. Μειώνουν την έκθεση του οισοφάγου Barrett σε οξύ το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αλλαγές του ιστού και ανάπτυξη δυσπλασίας. Πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά εφ’ όρου ζωής, και μπορούν να συνδυαστούν με αντιόξινα (Gaviscon, Maalox, Aludrox κτλ). Τα φάρμακα δε σταματούν τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, μειώνουν μόνο το οξύ που περιέχεται στα γαστρικά υγρά. Τα υπόλοιπα ένζυμα του στομαχου, μαζί με τη χολή και τα παγκρεατικά υγρά συνεχίζουν να επιδρούν στον οισοφάγο Barrett. Έχουν δε αρκετές μακροχρόνιες παρενέργειες που οδηγούν πολλούς ασθενείς στο να αναζητήσουν μόνιμη λύση για τον Οισοφάγο Barrett.
Ρομποτική-Λαπαροσκοπική Αποκατάσταση Διαφραγματοκήλης σε Οισοφάγο Barrett
Η Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση αποτελεί βασικό παράγοντα ανάπτυξης οισοφάγου Barrett και είναι σημαντικό να μηδενίζεται η έκθεση του οισοφάγου με τα γαστρικά υγρά. Αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα με τη χειρουργική αποκατάσταση συνυπάρχουσας διαφραγματοκήλης και διενέργεια θολοπλαστικής, με ρομποτική ή λαπαροσκοπική μέθοδο. Η επέμβαση για την παλινδρόμηση γίνεται με πολύ μικρές τομές και νοσηλεία μιας ημέρας, και ακολουθείται από άμεση βελτίωση των συμπτωμάτων, σε σημείο που πλέον δεν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή.
Η χειρουργική επέμβαση έχει σαν αποτέλεσμα να θεραπεύεται πλήρως ο Οισοφάγος Barrett σε περισσότερο από 70% των περιπτώσεων. Η χειρουργική θεραπεία της παλινδρόμησης αποτελεί την ιδανική λύση για ασθενείς με οισοφάγο Barrett, που σταματά την παλινδρόμηση και άρα την έκθεση του μεταπλαστικού βλεννογόνου σε γαστρικά οξέα.
Η χειρουργική θεραπεία είναι ακόμα πιο σημαντική στην παλινδρόμηση χολής. Η τελευταία ίσως να παίζει πολύ σημαντικό ρόλο για να αναπτυχθεί οισοφάγος Barrett. Τα συνήθη φάρμακα για παλινδρόμηση δεν έχουν καμία επίδραση στην χολή. Αυτό σημαίνει ότι παρά τη φαρμακευτική θεραπεία, η πάθηση μπορεί να προχωρήσει σε καρκίνο οισοφάγου. Μόνο η χειρουργική θεραπεία μπορεί να μηδενίσει την έκθεση του κατώτερου οισοφάγου στην καρκινογόνο επίδραση της χολής στον οισοφάγο Barrett.
Οισοφάγος Barrett με χαμηλόβαθμη δυσπλασία
Η παρουσία χαμηλόβαθμης δυσπλασίας υποδηλώνει ήπιες αλλαγές στον Οισοφάγο Barrett. Μπορεί να υποχωρήσει σε μη δυσπλαστικό Barrett με την κατάλληλη θεραπεία, ή να προχωρήσει σε υψηλόβαθμη δυσπλασία. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει
- Ψηλές δόσεις PPIs: Αν επιτύχουμε καλύτερη καταστολή του γαστρικού οξέος, μπορούμε να επιτύχουμε υποστροφή του δυσπλαστικού βλεννογόνου σε μη δυσπλαστικό οισοφάγο Barrett. Συστήνουμε αυξημένες δόσεις φαρμάκων, με λήψη πρωί και βράδυ για μερικούς μήνες
- Εντατική ενδοσκοπική παρακολούθηση: Επανάληψη γαστροσκοπησης κάθε 6 μήνες για παρακολούθηση της πορείας του οισοφάγου Barrett. Οι ψηλές δόσεις φαρμάκων μπορούν να οδηγήσουν σε υποστροφή σε μη δυσπλαστικό βλεννογόνο. Αν η δυσπλασία παραμένει ή προχωρήσει σε υψηλόβαθμη, θα πρέπει να γίνει ενδοσκοπική επέμβαση αντιμετώπισης του οισοφάγου Barrett
- Ενδοσκοπικές Θεραπείες Οισοφάγου Barrett: Εφόσον ο οισοφάγος Barrett υποστεί μετάλλαξη σε δυσπλασία, μπορεί να εφαρμοστούν ενδοσκοπικές μέθοδοι θεραπείας. Ενδοσκοπική Υποβλεννογόνια Διατομή (ESD), Ραδιοσυχνότητες (επέμβαση Halo) ή Κρυοθεραπεία για καταστροφή του μεταλλαγμένου ιστού χρησιμοποιούνται από μόνες ή σε συνδυασμό μεταξύ τους. Και πάλι μπορεί να είναι απαραίτητη η χειρουργική θεραπεία της παλινδρόμησης μετά την καταστροφή του οισοφάγου Barrett.
Οισοφάγος Barrett με υψηλόβαθμη δυσπλασία
Η υψηλόβαθμη δυσπλασία αντιπροσωπεύει πολύ αρχικά στάδια καρκίνου οισοφάγου που είναι εντοπισμένος στον επιφάνεια του βλεννογόνου και δεν έχει διηθήσει το ίδιο το όργανο. Χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση με αφαίρεση:
- Ενδοσκοπική αφαίρεση: Επέμβαση Halo ή κρυοθεραπεία μπορούν να εφαρμοστούν σε επίπεδες βλάβες με χαμηλόβαθμη δυσπλασία. Η Ενδοσκοπική Υποβλεννογόνια Διατομή (ESD) προτιμάται για πολυποειδείς βλάβες, και είναι γενικά πιο ριζική
- Οισοφαγεκτομή: Εκτεταμένες αλλοιώσεις με υψηλόβαθμη δυσπλασία, ή αμφιβολίες για την ύπαρξη διήθησης του οργάνου, επιβάλλουν πιο επιθετική αντιμετώπιση με οισοφαγεκτομή, είτε με ρομποτική, είτε με λαπαροσκοπική μέθοδο.
Πρόγνωση
Είναι επικίνδυνος ο οισοφάγος Barrett;
Αν και είναι προκαρκινική κατάσταση, με σωστή αντιμετώπιση και τακτική ενδοσκοπική παρακολούθηση, ο οισοφάγος Barrett μπορεί να παραμείνει σταθερός χωρίς να προκαλέσει ιδιαίτερα προβλήματα. Οι τακτικές γαστροσκοπήσεις μας βοηθούν να διαγνώσουμε πρώιμη δυσπλασία και να την αντιμετωπίσουμε πριν προχωρήσει σε πιο σοβαρές βλάβες.
Εξαφανίζεται ο οισοφάγος Barrett;
Ο οισοφάγος Barrett μπορεί να εξαλειφθεί με συνδυασμό ρομποτικής ή λαπαροσκοπικής θολοπλαστικής για αντιμετώπιση της παλινδρόμησης, και επέμβασης Halo ή κρυοθεραπείας αν παραμείνει υπόλειμμα οισοφάγου Barrett
Πρόληψη
Μπορεί να προληφθεί ο οισοφάγος Barrett;
Ο καλύτερος τρόπος να προλάβουμε τον οισοφάγο Barrett είναι να διερευνήσουμε και να αντιμετωπίσουμε συμπτώματα παλινδρόμησης, πριν αυτός προλάβει να αναπτυχθεί. Μπορούμε επίσης να υιοθετήσουμε αλλαγές για να μειώσουμε την πιθανότητα εντερικής μεταπλασίας και εξαλλαγής αρχικά σε δυσπλασία και στη συνέχεια σε καρκίνο:
- Διακοπή καπνίσματος
- Μείωση κατανάλωσης αλκοόλ
- Θεραπεία παχυσαρκίας
Τι διατροφή συστήνεται για οισοφάγο Barrett;
Η διατροφή που πρέπει να ακολουθούμε για οισοφάγο Barrett είναι η διατροφή γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης:
- Αποφεύγουμε τα μεγάλα γεύματα
- Καταναλώνουμε το τελευταίο γεύμα τουλάχιστον τρεις ώρες πριν τον ύπνο.
- Περιορίζουμε τις τροφές που προκαλούν καούρες ή συμπτώματα παλινδρόμησης. Κάποιες από αυτές τις “προβληματικές” τροφές είναι τα τηγανητά ή τα λιπαρά τρόφιμα, η σοκολάτα, και τα τα ανθρακούχα ποτά.
Συμπέρασμα
Ο Οισοφάγος Barrett είναι μια προκαρκινική κατάσταση, με συμπτώματα που μοιάζουν με άλλες παθήσεις του οισοφάγου όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Απαιτείται παρακολούθηση και θεραπεία καθώς μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο οισοφάγου. Η παρακολούθηση γίνεται με γαστροσκόπηση και βιοψίες κάθε 2 χρόνια. Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης με φάρμακα ή ρομποτική-λαπαροσκοπική θολοπλαστική, και αντιμετώπιση της δυσπλασίας με ειδικές τεχνικές.
Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Σ. ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ
Υπερεξειδίκευση στην
Ρομποτική Χειρουργική
Διευθυντής Χειρουργός Γαστρεντερικού
και Παχυσαρκίας
Ευρωκλινικής Αθηνών
Λαπαροσκοπική - Ρομποτική Χειρουργική
